Не забірай жыцьцё!
2014 11/02

...Хвалю станоўчых водгукаў на навінавых рэсурсах і ў сацыяльных сетках выклікала вестка пра тое, што Палата прадстаўнікоў 22 лістападу 2013г. у першым чытаньні прыняла праект Закону “Аб беларусах замежжа”.

З аднаго боку, чытаць прыемна — надыходзіць адчуваньне дачыненьня да мэтраполіі, якая падтрымлівае дыяспару, пачуцьцё адзінства нацыі ды ўсё такое. Прыемнае зьдзіўленьне выклікае аднадушнае адабрэньне гэтага законапраекту як з боку кіруючых колаў, гэтак і апазыцыйных. Плюс да ўсяго — здаецца, гэта першы вопыт Нацыянальнага сходу ў працы з беларускамоўным тэкстам праекту.

Аднак бліжэйшае знаёмства з тэкстам прыўносіць устойлівы прысмак дзёгцю ў бочцы гэтага патрыятычнага мёду.

Па-першае, працягваючы сталовую тэрміналёгію, не ў час лыжка па абедзе — пачынаць працаваць у гэтым кірунку трэба было гадоў дзесяць таму. Па-другое, у айчыннай норматворчасьці ня тое, каб колькасьць ідзе ў шкоду якасьці, а навогул аб якасьці казаць непрыстойна. Цяжка адшукаць хоць адзін якасны нарматыўна-праўны акт з распрацаваных за апошнія пяць гадоў, і гэта пры наяўнасьці некалькіх спэцыяльных арганізацыяў, навуковай супольнасьці ды абсалютнай адсутнасьці патрэбы кудысьці сьпяшацца.

Законы аб трацейскіх судах, мэдыяцыі, рэформа судовай сыстэмы, адвакатуры, натарыяту — сьпіс можна працягваць яшчэ доўга, але ўсё гэта — неданошаныя дзеці, жыцьцяздольнасьць якіх падтрымліваецца штучна — адміністрацыйным рэсурсам і зьменамі, якія ўносяцца пастаянна. Няма сумневу, што і разглядаемы закон “Аб беларусах замежжа” папоўніць іхныя шэрагі.

Чаму?
Усё вельмі проста. Закон не распрацаваны самастойна, а фактычна зьлізаны з закону «Аб дзяржаўнай палітыцы Расейскай Фэдэрацыі ў дачыненьні да суайчыньнікаў за мяжой (1)». Натуральна, усе ляпы мы таксама сабе ўзялі. Напрыклад, адносім да замежных беларусаў нашых грамадзянаў, якія пастаянна пражываюць за мяжою. Добра, Расея — у яе ёсьць маса грамадзянаў, што ніколі там не жылі, якія атрымалі грамадзянства пасьля распаду Саюзу толькі на тых падставах, што краіна пражываньня свайго грамадзянства чалавеку не давала. У Беларусі ж усё інакш. Маса тых, хто выехаў на пастаяннае жыхарства за мяжу зрабіла гэта сьвядома, і калі надумае вяртацца, то ўжо дакладна не дзякуючы клопатам аб замежных беларусах. Больш за тое, аформіць выезд на ПМЖ, знаходзячыся за мяжою, да нядаўняга часу было проста немагчымым, а опцыя, што зьявілася ня так даўно, якая дазваляе зрабіць гэта, у сілу сваёй працягласьці й высокага кошту была б запатрабаваная хіба што ў беларусаў Аўстраліі, аднак там няма нашай консульскай установы.

Што тычыцца крытэраў аднясеньня да катэгорыі замежнага беларуса, то яны размытыя й неадназначныя (як і ў расейскім законе) — тыя ж грамадзяне РБ, што пастаянна пражываюць за мяжою, замежнікі, якія ідэнтыфікуюць сябе як беларусы з пункту гледжаньня этнічнай прыналежнасьці да беларускага народу (як гэта вызначаецца невядома, але можна неяк прасачыць па дакумэнтах) ці мовы, культуры, гістарычных сувязяў, веданьня і захаваньня беларускіх традыцыяў і звычаяў (навогул незразумела, пра што тут ідзе гаворка, якім чынам гэтыя абставіны могуць быць пацьверджаныя альбо абвергнутыя).

Далей — больш. Не сакрэт, што падтрымка кантакту з дыяспарай і ўзмацненьне ейных сувязяў зь мэтраполіяй — зусім ня нашае вынаходніцтва. Грэцыя, Летува, Балгарыя, Украіна, Венгрыя, тая ж Расея маюць падобнае заканадаўства ды прэфэрэнцыі для замежных суайчыньнікаў. Вельмі шырокая і актыўная ўрадавая праграма ў гэтай сфэры ў Румыніі. Нарэшце, наўрад ці ёсьць той, хто не чуў аб Карце паляка.

Усе гэтыя законы і праграмы распрацоўваліся для дасягненьня вызначаных мэтаў, часьцяком даволі прагматычных. Поўны туман і няяснасьць толькі ў расейскім і беларускім законах. Шмат прыгожых словаў і агульных фразаў пра яднаньне, пашырэньні, паглыбленьні, падтрымку мовы, культуры й традыцыяў — карацей, пра ўсё і ні пра што.

Праэкт не ўтрымлівае аніводнага канкрэтнага палажэньня, зь якога стала б ясна, чым жа ён палепшыць жыцьцё замежнаму беларусу. Незразумела, адкуль афіцыйныя камэнтатары выцягнулі ідэі аб спрошчаным прыёме ў нашае грамадзянства замежных суайчыньнікаў альбо аб бясплатнай іхнай вучобе ў ВНУ краіны — аб грамадзянстве гаворка навогул не ідзе, маецца толькі тое, што «рэалізацыя права на адукацыю — у адпаведнасьці з заканадаўствам», а дзяржаўная палітыка павінна садзейнічаць у атрыманьні замежнымі беларусамі дазволаў на часовае альбо пастаяннае пражываньне.

І, нарэшце, удумлівага чытача рана ці позна пераможа пытаньне маральнасьці гэтага закону навогул. Неяк так склалася, што Канстытуцыйны Суд менш чым два гады назад (2) разглядаў «прапанову Палаты прадстаўнікоў аб выкладзе пазыцыі Канстытуцыйнага Суду Рэспублікі Беларусь аб адпаведнасьці Закона Рэспублікі Польшча «Аб Карце поляка (3)» агульнапрызнаным прынцыпам і нормам міжнароднага права (4)». Рашэньне суду мае шмат спасылак на розныя міжнародныя дакумэнты па правах чалавека, і нават цытуе даклад Венецыянскай камісіі, што ўжо само па сабе знамянальна. Аднак у сваіх высновах суд знаходзіць падтрымку Польшчай сваіх суайчыньнікаў за мяжою … крамольнай і заганнай (пры гэтым згадваецца аналягічнае заканадаўства яшчэ трынаццаці краінаў, але ў тых, мабыць, з правамі чалавека лепей, бо суд іх ні ў чым не папракае).

Ўяўляе цікавасць сама прырода дадзенага рашэньня ды сумнеўнай кампэтэнцыі канстытуцыйнага суду адной краіны даваць ацэнку адпаведнасьці закона, прынятага ў іншай краіне, агульнапрызнаным прынцыпам і нормам міжнароднага права.

Крыніцамі міжнароднага права ў большасьці сваёй зьяўляюцца дамоўныя акты (канвэнцыі, пакты, пагадненьні, дамовы й г. д.), гэта значыцца права пісанае, jus scriptum, што дазваляе зрабіць адсылку да яго. Палата Прадстаўнікоў у сваёй Пастанове бачыць неадпаведнасьць польскага закону такім міжнародным актам, як Усеагульная дэклярацыі правоў чалавека ад 10 сьнежня 1948 году (5), Міжнародная канвэнцыя аб ліквідацыі ўсіх формаў расавай дыскрымінацыі ад 21 сьнежня 1965 году (6), Канвэнцыя адносна дыскрымінацыі ў галіне працы ды заняткаў ад 25 чэрвеня 1958 году года (7), а таксама некалькім дакумэнтам у сфэры консульскіх зносінаў.

Як правіла, такога роўню міжнародныя дамоўныя абавязальніцтвы прадугледжваюць мэханізмы іхнай рэалізацыі й кантролю, у тым ліку інстытуцыі альбо ворганы, якія валодаюць дастатковай кампэтэнцыяй даваць ацэнку, ці мае месца парушэньне той ці іншай міжнароднай дамовы. Аднак, наша краіна ідзе сваім асаблівым шляхам, і Канстытуцыйны Суд, які першапачаткова ня меў такой опцыі (8), раптам надзяляецца прэзыдэнтам (9) паўнамоцтвамі «выкладаць сваю пазыцыю аб дакумэнтах, якія прымаюцца (выдаюцца) замежнымі дзяржавамі, міжнароднымі арганізацыямі ды (альбо) іхнымі ворганамі й закранаюць інтарэсы Рэспублікі Беларусь, у частцы адпаведнасьці гэтых дакумэнтаў агульнапрызнаным прынцыпам і нормам міжнароднага права».

Даволі нечаканая функцыя для суду, асабліва ўлічваючы ту акалічнасць, што паўплываць якім-небудзь чынам на існаваньне альбо выкананьне такога роду замежнага дакумэнта КС ня можа – падобнага роду справы зьяўляюцца фактычна прафанацыяй судовай улады, прыніжаючы суд да ўзроўню кансультанта альбо экспэрта.

Суд, да ягонага гонару неабходна заўважыць, аказалаўся юрыдычна пісьменьней, чым дэпутаты парлямэнту, таму парушэньня правоў чалавека і якіх-небудзь формаў дыскрымінацыі ў польскім законе ня ўгледзеў. Аднак, каб не крыўдзіць «палатачнікаў», суд папракнуў іх польскіх калегаў у наданьні консулам дагэтуль неўласьцівых ім функцыяў (па выдачы Карты паляка ды іншым зьвязаным зь ёй дзеяньням), знайшоў, што выдача візы па прыкмеце валоданьня картай не такая добрая, як хацелася б, а таксама абурыўся тым, што замежная дзяржава будзе неяк узаемадзейнічаць з профільнымі беларускімі грамадзкімі арганізацыямі.

І вось, не прайшло і два гады, як айчынныя парлямэнтары прымаюць праэкт Закону “Аб беларусах замежжа”, які (мабыць, з меркаваньняў паліткарэктнасьці, каб пазьбегнуць абвінавачваньняў міжнароднай грамадзкасьці ў парушэньні правоў чалавека) ​​не ўтрымлівае аніякіх канкрэтных нормаў аб падтрымцы суайчыньнікаў за мяжою, адны толькі пустыя абяцаньні. У той жа час, цэлы артыкул прысьвячаецца грамадзкім арганізацыям беларусаў замежжа, і гэтым наш бок парушае тыя ж прынцыпы, у якіх КС зусім нядаўна папракаў палякаў. У сувязі з гэтым цікавым будзе ўяўляцца «абавязковы папярэдні кантроль канстытуцыйнасьці ўсіх законаў», які павінен будзе ажыцьцявіць Канстытуцыйны Суд і ў дачыненьні да гэтага законапраэкту. Мабыць, будзе як у тым біблійным параўнаньні, дзе крывадушнік ня бачыць бервяна ва ўласным воку, выдатна заўважаючы сучок у воку бліжняга.

Прайшлі выбары 2012 году, абнавіўся дэпутацкі корпус, і забыліся на польскі закон «Аб Карце паляка», які відавочна ўсе парлямэнтары ўважліва вывучылі перад унясеньнем прапановы Канстытуцыйнаму Суду. А дарма. Шмат карыснага можна было б запазычыць з польскай нарматворчасьці, і свой ​​закон зрабіць і непаражальным, і практычным. А так, атрымліваецца як у старым анэкдоце пра дзеда Мазая: «І зайцоў не выратаваў, і з партызанамі неяк няёмка атрымалася».

*
*
(Паведамленьне, рас.)

Карта белоруса vs Карта поляка: роль Конституционного Суда

Волну положительных откликов на новостных ресурсах и в социальных сетях вызвала весть о том, что Палата представителей 22 ноября 2013 года в первом чтении приняла проект Закона «Аб беларусах замежжа».

С одной стороны, читать приятно — наступает ощущение причастности к метрополии, поддерживающей диаспору, чувство единства нации и все такое. Приятное удивление вызывает единодушное одобрение этого законопроекта как со стороны правящих кругов, так и оппозиционных. Плюс ко всему — кажется, это первый опыт Национального собрания в работе с белорусскоязычным текстом проекта.
Однако более близкое знакомство с текстом привносит стойкое послевкусие дегтя в бочку этого патриотического меда.

Во-первых, продолжая столовую терминологию, дорога ложка к обеду — начинать работать в этом направлении нужно было лет десять назад. Во-вторых, в отечественном нормотверчестве не то, чтобы количество идет в ущерб качеству, а вообще о качестве говорить неприлично. Трудно отыскать хоть один качественный нормативно-правовой акт из разработанных за последние пять лет, и это при наличии нескольких специальных организаций, научного сообщества и абсолютного отсутствия нужды куда-то спешить.

Законы о третейских судах, медиации, реформа судебной системы, адвокатуры, нотариата — список можно продолжать еще долго, но все это – недоношенные дети, жизнеспособность которых поддерживается искусственно — административным ресурсом и постоянно вносимыми изменениями. Нет сомнения, что и рассматриваемый закон «Аб беларусах замежжа» пополнит их ряды.

Почему?
Все очень просто. Закон не разработан самостоятельно, а фактически слизан с закона «О государственной политике Российской Федерации в отношении соотечественников за рубежом (1)». Естественно, все ляпы мы тоже себе взяли. Например, причисляем к зарубежным белорусам наших граждан, постоянно проживающих за рубежом. Ладно, Россия — у нее есть масса граждан, никогда там не живших, получивших гражданство после распада Союза только по тем основаниям, что страна проживания своего гражданства человеку не давала. В Беларуси же все иначе. Масса выехавших на постоянное жительство за границу сделала это сознательно, и если надумает возвращаться, то уж точно не благодаря заботам о зарубежных белорусах. Более того, оформить выезд на ПМЖ, будучи за границей, до недавнего времени было просто невозможно, а появившаяся не так давно опция, позволяющая сделать это, в силу своей продолжительности и высокой стоимости была бы востребована разве что у белорусов Австралии, однако там нет нашего консульского учреждения.

Что касается критериев отнесения к категории зарубежного белоруса, то они размыты и неоднозначны (как и в российском законе) — те же постоянно проживающие за рубежом граждане РБ, иностранцы, идентифицирующие себя как белорусы с точки зрения этнической принадлежности к белорусскому народу (как это определяется неизвестно, но можно как-то проследить по документам) или языка, культуры, исторических связей, знания и сохранения белорусских традиций и обычаев (вообще непонятно, о чем здесь идет речь, каким образом эти обстоятельства могут быть подтверждены или опровергнуты).

Дальше — больше. Не секрет, что поддержка контакта с диаспорой и усиление ее связей с метрополией — вовсе не наше изобретение. Греция, Литва, Болгария, Украина, Венгрия, та же Россия имеют подобное законодательство и преференции для зарубежных соотечественников. Очень широкая и активная правительственная программа в этой сфере у Румынии. Наконец, вряд ли кто-то не слышал о Карте поляка.

Все эти законы и программы разрабатывались для достижения определенных целей, зачастую довольно прагматичных. Полный туман и неясность только в российском и белорусском законах. Много красивых слов и общих фраз о единении, расширении, углублении, поддержке языка, культуры и традиций — короче, обо всем и ни о чем.

Проект не содержит ни одного конкретного положения, из которого стало бы ясно, чем же он улучшит жизнь зарубежному белорусу. Непонятно, откуда официальные комментаторы извлекли идеи об упрощенном приеме в наше гражданство зарубежных соотечественников или о бесплатной их учебе в вузах страны — о гражданстве речь вообще не идет, имеется лишь то, что «реализация права на образование – в соответствии с законодательством», а государственная политика должна способствовать получению зарубежными белорусами разрешений на временное или постоянное проживание.

И, наконец, вдумчивого читателя рано или поздно одолеет вопрос моральности этого закона вообще. Как-то так сложилось, что Конституционный Суд менее чем два года назад (2) рассматривал «предложение Палаты представителей об изложении позиции Конституционного Суда Республики Беларусь о соответствии Закона Республики Польша «О Карте поляка (3)» общепризнанным принципам и нормам международного права (4)». Решение суда изобилует ссылками на различные международные документы по правам человека, и даже цитирует доклад Венецианской комиссии, что уже само по себе знаменательно. Однако в своих выводах суд находит поддержку Польшей своих соотечественников за рубежом… крамольной и предосудительной (при этом упоминается аналогичное законодательство еще тринадцати стран, но у тех, видимо, с правами человека получше, так как суд их ни в чем не упрекает).

Представляет интерес сама природа данного решения и сомнительной компетенции конституционного суда одной страны давать оценку соответствия закона, принятого в другой стране, общепризнанным принципам и нормам международного права.

Источниками международного права в большинстве своем являются договорные акты (конвенции, пакты, соглашения, договоры и т. д.), то есть право писаное, jus scriptum, что позволяет сделать отсылку к нему. Палата Представителей в своем Постановлении усматривает несоответствие польского закона таким международным актам, как Всеобщая декларации прав человека от 10 декабря 1948 года (5), Международная конвенция о ликвидации всех форм расовой дискриминации от 21 декабря 1965 года (6), Конвенция относительно дискриминации в области труда и занятий от 25 июня 1958 года (7), а также нескольким документам в сфере консульских сношений.

Как правило, такого уровня международные договорные обязательства предусматривают механизмы их реализации и контроля, в том числе институты или органы, обладающие достаточной компетенцией давать оценку, имеет ли место нарушение того или иного международного договора. Однако, наша страна идет своим особенным путем, и Конституционный Суд, изначально не имевший такой опции (8), внезапно наделяется президентом (9) полномочиями «излагать свою позицию о документах, принимаемых (издаваемых) иностранными государствами, международными организациями и (или) их органами и затрагивающих интересы Республики Беларусь, в части соответствия этих документов общепризнанным принципам и нормам международного права».

Довольно неожиданная функция для суда, особенно учитывая то обстоятельство, что повлиять каким-либо образом на существование или исполнение такого рода иностранного документа КС не может — подобного рода дела являются фактически профанацией судебной власти, принижая суд до уровня консультанта или эксперта.

Суд, к его чести необходимо заметить, оказался юридически грамотнее, чем депутаты парламента, поэтому нарушения прав человека и каких-либо форм дискриминации в польском законе не усмотрел. Однако, чтобы не обижать «палаточников», суд упрекнул их польских коллег в придании консулам доселе несвойственных им функций (по выдаче Карты поляка и иным связанным с ней действиям), нашел, что выдача визы по признаку обладания картой не так хороша, как хотелось бы, а также возмутился тем, что иностранное государство будет как-то взаимодействовать с профильными белорусскими общественными организациями.

И вот, не прошло и два года, как отечественные парламентарии принимают проект Закона «Аб беларусах замежжа», который (видимо, из соображений политкорректности, чтобы избежать обвинений международной общественности в нарушении прав человека) не содержит никаких конкретных норм о поддержке соотечественников за рубежом, одни только пустые обещания. В то же время, целая статья посвящается общественным организациям белорусов зарубежья, и этим наша сторона нарушает те же принципы, в которых КС совсем недавно упрекал поляков. В этой связи интересным будет представляться «обязательный предварительный контроль конституционности всех законов», который должен будет осуществить Конституционный Суд и в отношении данного законопроекта. Видимо, будет как в том библейском сравнении, где лицемер не видит бревна в собственном глазу, отлично замечая сучок в глазу ближнего.

Прошли выборы 2012 года, обновился депутатский корпус, и забыли польский закон «О Карте Поляка», который явно все парламентарии внимательно изучили перед внесением предложения Конституционному Суду. А ведь зря. Много полезного можно было бы почерпнуть из польского нормотворчества, и свой закон сделать и неуязвимым, и практичным. А так, получается как в старом анекдоте про деда Мазая: «И зайцев не спас, и с партизанами как-то неловко получилось».

Сяргей Магонаў, юрыст,
удзельнік навучальнага праэкту BISH

ДАДАТАК: Карта белоруса vs Карта поляка: роль Конституционного Суда (рас.) (PDF, 576 Kb)

Спасылкі на першакрыніцы: ________________________________________________________________________________
1 – Федеральный закон «О государственной политике Российской Федерации в отношении соотечественников за рубежом» от 24 мая 1999 года № 99-ФЗ — онлайн доступ http://rs.gov.ru/node/658
2 – Решение Конституционного Суда Республики Беларусь от 7 апреля 2011 г. № П-258/2011 “О позиции Конституционного Суда Республики Беларусь по Закону Республики Польша «О Карте поляка»” – онлайн доступ http://www.kc.gov.by/main.aspx?guid=23203
3 – Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka — онлайн доступ http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20071801280
4 – Постановление Палаты Представителей Национального Собрания Республики Беларусь от 23 февраля 2011 г. № 529-П4/VII “О предложении Конституционному Суду Республики Беларусь об изложении позиции о соответствии Закона Республики Польша «О карте поляка» общепризнанным принципам и нормам международного права” – онлайн доступ http://zakon.by/main.aspx?guid=3871&p0=H21100529&p2={NRPA}
5 – Всеобщая декларации прав человека от 10 декабря 1948 года — онлайн доступ http://www.un.org/ru/documents/decl_conv/declarations/declhr.shtml
6 – Международная конвенция о ликвидации всех форм расовой дискриминации от 21 декабря 1965 года — онлайн доступ http://www.un.org/ru/documents/decl_conv/conventions/raceconv.shtml
7 – Конвенция относительно дискриминации в области труда и занятий от 25 июня 1958 года — онлайн доступ http://www.un.org/ru/documents/decl_conv/conventions/labour.shtml
8 – Закон Республики Беларусь”О Конституционном Суде Республики Беларусь” от 30 марта 1994 г. – онлайн доступ http://www.kc.gov.by/main.aspx?guid=9515
9 – Декрет президента Республики Беларусь от 26 июня 2008 г. № 14 “О некоторых мерах по совершенствованию деятельности Конституционного Суда Республики Беларусь” — онлайн-доступ http://www.kc.gov.by/main.aspx?guid=12865
____________________________________

Паводле прадстаўленых матэрыялаў праграмаў “Міжнароднае права для абароны грамадзкіх інтарэсаў”
International LAW IN ADVOCACY (ILIA) ды “Імплемэнтацыя дэ-факта міжнародных абавязальніцтваў Рэспублікі Беларусь у галіне грамадзянскіх правоў і свабодаў”
Bring International Standards Home (BISH)
Падрыхтаваў Алесь ЛЕТА,
Беларускі Праўны Партал,
by.prava-by.info

One thought on “Карта беларуса vs Карта паляка: роля Канстытуцыйнага Суду”

  1. AL says:

    Дастаткова цікавы артыкул. У дадзеным законе як у люстэрку – уся нашая сыстэма, антынародная, антынацыянальная ды марыянэткава бязглуздая, якая абгрунтоўвае адмову ад выкананьня Канстытуцыі ды міжнародных стандартаў права амаль вайсковым становішчам у ейным аднасложным разуменьні сапраўднасьці, стратэгічных гэа-палітычных прыярытэтаў краіны ды й, навогул, сутнасьці дабра й зла.

    Сапраўднай зацікаўленасьці ў напрацоўцы якаснага й несупярэчнага інтарэсам Беларусі ды міжнародным стандартам права заканадаўства ў нас пакуль і не праглядаецца. Але гэта – дастаткова важная рэч. Адваротнае можа быць толькі ва ўмовах свабоднага ад стэрыятыпаў халоднай вайны мысьленьня. А гэта можа быць толькі ў незалежнай дэмакратычнай дзяржаве, годнай і адкрытай для нутранага ды міжнароднага ўзаемадзеяньня дзеля агульнай эўрапейскай будучыні. У такой дзяржаве прадстаўнікі кіруючых элітаў заўсёды паважаюць свой народ і дбаюць пра ягоныя спрадвечныя нацыянальныя каштоўнасьці, канстытуцыйна-праўныя імпэратывы ды агульнанацыянальныя дзяржаўніцкія прыярытэты.

    Таму, сапраўды вельмі важна, каб інтарэсы законатворцаў супадалі з інтарэсамі народу, адлюстроўвалі іх без татальных скажэньняў. Для гэтага трэба рашуча дамагацца й нарэшце вярнуць ні што іншае, як выбары ў краіну. Прызначаныя й залежныя прадстаўнікі НС РБ – аніякія не дэпутаты па сваёй сутнасьці, а сам НС РБ не прадстаўнічы заканадаўчы ворган, а марыянэткавы прыдатак “выканаўчае вэртыкалі” ўлады. Бо прызначаныя выканаўчай уладаю праз працэдуру бутафорскіх выбараў так званыя “дэпутаты” прадстаўляюць інтарэсы й погляды выключна “правадыра”, а не народу. У гэтым асноўная праблема дзейснай сыстэмы, якая адмаўляючы грамадзянам у канстытуцыйных правах і праве на выбар, навязвае ім чужыя ці наўпрост чужынскія інтарэсы, правілы й паняткі цалкам адрозныя ад міжнародных стандартаў права, ужывае ўціск на неабыякавых ды сапраўдныя рэпрэсыі супраць іншадумцаў, прыніжае ды ганебным чынам скарыстоўвае грамадзаняў у сваёй жа краіне.

    Што такая дзяржава можа даць замежным беларусам? Шыкоўныя кайданкі? Ланцугі й краты?…
    Сыстэма рэпрэсыяў і перасьледу ў Беларусі працуе як машына падаўленьня думкі, навязваньня адзінаправільнага погляду. Праз рознага кшталту прэфэрэнцыі ды матывацыі, скрыстоўваючы рэсурсы дзяржавы, гэтая злачынная па сутнасьці сыстэма (бо яна жорстка абмяжоўвае ды ўціскае асноўныя правы й свабоды) стварае й распамнажае праўладныя структуры, рыхтуе кадравыя зьмены для падтрыманьня ўсіх працэсаў ўсеагульнага й бязконцага “адабрамсу”. Да чаго прыводзяць падобныя экспэрымэнты шмат хто з нас ужо ведае.

    Але ва ўсім ёсьць свая мяжа…
    Нашыя ж законатворцы ды праўнікі высокага рангу яе ўжо, верагодна, зусім не заўважаюць… Прызначаныя “абранымі законатворцамі” яны выглядаюць сьмяшней і недарэчней за “крыўдлівага саплівага дзецюка” у дваровай пясочніцы… Ён бунтуе супраць любых агульных патрабаваньняў і правілаў паводзінаў, устанаўлівае свае “самыя правільныя” ды ува ўсім бачыць падвох… Толькі нармальна “гуляцца” – ні сабе, ні іншым не дае.

    Падаецца, даўно ўжо час, калі ні адумацца (мо там зусім няма адпаведнага рэсурсу), дык хаця б супакоіцца ды выкарыстаць хусьцінку. Варта было б спакойна азірнуцца па баках ды убачыць, што мір цудоўны, і вайны ў ім роўна столькі, колькі ў хворай ад капрыз галаве азлобленых ды крыўдлівых думак. Сапраўды, трэба супыніцца й проста ўдыхнуць глыбока-глыбока вольнае, ня гледзячы ні на што, сьвежае паветра ды спыніць “дзіцячую істэрыку”…, таварышы!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>