2016 26/01
Robert+Owen+Robert+Owen+Arrives+Royal+Courts+jUrQmWlku6Cl

Sir Robert Owen

Зусім нядаўняе абнародваньне дакладу па справе аб забойстве Літвіненкі асьвятлялася ў расейскамоўных (ды й ня толькі расейскамоўных) СМІ са значнымі памылкамі й недакладнасьцямі.

Леанід Сторч (Рэха Масквы), як спэцыяліст, які дзесяць гадоў займаўся юрыдычнай і адвакацкай практыкай у ЗША, тлумачыць нам некаторыя важныя моманты ў гэтай сувязі.

1. Адны СМІ (напр., Радыёстанцыя «Свабода» ці «Новая газэта») разглядаюць публікацыю дакладу як рашэньне, прынятае The High Court of England (яго назва чамусьці перакладаецца як «Высокі суд Лёндана», хоць юрысдыкцыю гэты суд мае над ўсёй Англіяй і Уэльсам). Іншыя (РБК) прыпісваюць рашэньне Каралеўскаму суду, іншай інстанцыі, якая знаходзіцца ў судовай іерархіі ніжэшай за Высокі суд.

Аднак ніякага суду па справе Літвіненкі на самай справе не было.

Нікога не судзілі. Абвінавачваньні нікому не прад’яўляліся. Судзьдзі нават не прымалі ўдзелу ў працэсе.

Справа Літвіненкі разглядалася за межамі сыстэмы вытворчасьці, у рамках зусім іншага юрыдычнага мэханізму, а менавіта – inquiry (або public inquiry), «рассьледваньне» (ці «публічнае», «грамадзкае» рассьледваньне).

Аляксандар Літвіненка з уласнай кнігай. Фота: Guardian

Гэты мэханізм мае даўнюю гісторыю ў брытанскай праўнай і палітычнай сыстэме, але ў цяперашнім фармаце быў створаны ў 2005 г. Сутнасьць яго складаецца ў тым, што ў выпадках, калі крымінальны перасьлед немагчымы, але справа ўяўляе асаблівую грамадзкую цікавасьць, кіраўнік адпаведнага міністэрства можа ўпаўнаважыць кваліфікаваных прадстаўнікоў грамадзкасьці правесьці рассьледваньне.

Камісія па рассьледваньні па сутнасьці валодае паўнамоцтвамі праваахоўных ворганаў: апытвае сьведак, зьбірае доказы. Акрамя таго, яна праводзіць слуханьні ў працэсе рассьледваньня й публікуе даклад па ягоных выніках. Аднак камісія ня мае паўнамоцтваў выносіць пакараньні асобам, якіх яна лічыць вінаватымі, і яе высновы носяць дарадчы характар.

Улетку 2014 міністар нутраных справаў (Home Secretary) Вялікай Брытаніі (Тэрэза Мэй) Theresa May даручыла Сэру Робэрту Оўану (Sir Robert Owen) правесьці публічнае рассьледваньне па справе аб сьмерці Аляксандра Літвіненкі (Litvinenko Inquiry).

12216_f725483729e775ca44339f5e5e684500_2823

Тэрэза Мэй

На той момант Оўэн займаў пасаду судзьдзі Высокага суду, але, атрымаўшы прадпісаньне пачаць рассьледваньне, фактычна адразу ж падаў у адстаўку.

Chairman of The Public Inquiry Into The Death of Alexander Litvinenko Sir Robert Owen At The Royal Courts of Justice

Старшыня Камісіі па грамадзкім рассьледваньні сьмерці Аляксандра Літвіненкі, сэр Роберт Оўэн, у будынку Каралеўскага суда

 

Такім чынам, працэс рассьледваньня адбываўся без удзелу служыцеляў судовага корпусу.

Камісія, створаная Оўэнам, ўключала ў сябе дзевяць чалавек – юрыстаў і адвакатаў. У працэсе рассьледваньня грамадзкая камісія правяла шэраг слуханьняў (як адкрытых, гэтак і закрытых) у памяшканьнях Судовага каралеўскага комплексу. 21 студзені яна апублікавала 300-старонкавы даклад па выніках сваёй працы.

Такім чынам, рассьледваньне праводзілася не судом, як сьцьвярджаецца ў значнай частцы расейскамоўных СМІ, але грамадзкай камісіяй, створанай па рашэньні міністра нутраных справаў.

  • Хоць кіраваў рассьледваньнем былы судзьдзя, а слуханьні праводзіліся ў судовым памяшканьні, ад гэтага яно не стала судовым працэсам. Кіраваць, у рэшце рэшт, мог і генэрал у адстаўцы, але па гэтай прычыне яно не стала б ваеннымі манэўрамі.

Даклад быў прадстаўлены Палаце абшчынаў Парлямэнту. Высновы, зробленыя ў дакладзе, ня маюць выканаўчай сілы, але зьяўляюцца кіраўніцтвам да дзеяньня для Парлямэнту, міністэрства нутраных справаў ды іншых міністэрстваў. Можна чакаць, што такія дзеяньні уключаць у сябе запыт на экстрадыцыю Лугавога і Коўтуна, стварэньне «Спісу Літвіненкі» (па аналёгіі са «Спісам Магніцкага»), накладаньне санкцыяў на шэраг расейскіх чыноўнікаў, і аб’вяшчэньне некаторых афіцыйных асобаў РФ у Вялікай Брытаніі пэрсонамі нон-грата . Але ўсе гэтыя здагадкі пакуль высока спэкулятыўныя. Вызначыць, у чым будуць складацца наступствы рассьледваньня цяжка ў сілу палітычнай складанасьці пытаньня.

Лугавы й Коўтун, RenTV

 

2. У інтэрпрэтацыі некаторых вядучых СМІ (напр., РБК) «Каралеўскі суд Лёндану назваў Андрэя Лугавога і Дзьмітрыя Коўтуна верагоднымі выканаўцамі забойства Аляксандра Літвіненкі». Акрамя таго, што Каралеўскі суд ўдзелу ў працэсе не прымаў, гэта cьцьверджаньне, падхопленае многімі навінавымі рэсурсамі, зьмяшчае значную памылку. У арыгінале дакладу Оўэн піша:

I am sure that Mr Lugovoy and Mr Kovtun placed the polonium 210 in the teapot at the Pine Bar on 1 November 2006. I am also sure that they did this with the intention of poisoning Mr Litvinenko (Даклад, Параграф 10.11, стар. 246) .

Я ўпэўнены, што 1 лістапада 2006 Лугавы ды Коўтун падмяшалі палёній-210 у кубак гарбаты ў бары «Пайн». Я таксама ўпэўнены, што зрабілі яны гэта, маючы намерам атруціць Літвіненку.

“Меркаваць”, што Лугавы й Коўтун зьяўляюцца “верагоднымі выканаўцамі забойства” і “быць у гэтым упэўненым” – дзве зусім розныя рэчы.

 

3. Пераважная частка СМІ падае ключавое сьцьверджаньне дакладу наступным чынам: «Пуцін, магчыма, ухваліў забойства Літвіненкі» (напр., Радыёстанцыя «Свабода»). Аднак у арыгінале дакладу сказана іншае:

The FSB operation to kill Mr Litvinenko was probably approved by Mr Patrushev and also by President Putin (Даклад, Параграф 10.16, стар. 246)

Мікалай Патрушаў Фота: RBK

Probably ня значыць «магчыма» (т. Е., Possibly, perhaps, maybe), але пазначае ступень верагоднасьці, блізкую да поўнай упэўненасьці («Oксфардскі слоўнік ангельскае мовы»). Сынонімамі слова probably зьяўляюцца «аlmost certainly», «as far as one can tell». Таму фразу, якая працытаваную вышэй, варта перакладаць наступным чынам:

Апэрацыя ФСБ па забойстве Літвіненкі была, мяркуючы па ўсім, ухвалена Патрушавым, а таксама прэзыдэнтам Пуціным.

«Мяркуючы па ўсім» азначае, што наяўныя доказы не адпавядаюць доказнаму стандарту «па-за ўсялякіх абгрунтаваных сумневаў» («beyond a reasonbale doubt»), прынятым для крымінальных працэсаў практычна ва ўсіх юрысдыкцыях англасаксонскага права (Англія, ЗША, Канада і г.д.), але адпавядаюць стандарту «наяўнасьць значнай верагоднасьці» («balance of probabilities»), альбо «clear and convincing evidence» («дакладнае й пераканаўчае сьведчаньне»), прынятым у грамадзянскіх судовых працэсах. Прыкладам таго, як да аднаго і таго ж дзеяньня могуць быць ужытыя розныя доказныя стандарты зьяўляецца рэзанансная справа O.Джэй Сімпсану (OJ Simpson), легенды амэрыканскага футболу, які абвінавачваўся ў 90-я гг. у забойстве сваёй былой жонкі ды ейнага палюбоўніка. Крымінальны суд прызнаў, што доказы абвінавачаньня не адпавядалі стандарту «па-за усялякіх абгрунтаваных сумневаў» і зьняў зь яго абвінавачваньні ў забойстве. Аднак грамадзянскі суд знайшоў, што доказы адпавядалі стандарту «дакладнае й пераканаўчае сьведчаньне» і прызнаў яго вінаватым у неправамерным прычыненьні сьмерці.

Так што, «мяркуючы па ўсім», як паказана ў выніках рассьледваньня па справе Літвіненкі, і «магчыма» - таксама розныя рэчы.

– Усе гэтыя неадпаведнасьці й недакладнасьці спарадзілі нямала блытаніны ў грамадзкім ўспрыманьні таго, што адбылося й адбываецца ў справе аб забойстве Літвіненкі, – адзначае аўтар.

Паводле Леанід Сторч,
юрыста, культуроляга, пісьменьніка,
(Рэха Масквы)

 

 

 

 

ДАДАТКІ:

*

*

(ПЕРАКЛАД, РАС.)

 

 Доклад по делу Литвиненко: искажения в СМИ

Вдова Александра Литвиненко Марина пасле доклада комиссии, ТАСС

Вчерашнее обнародование доклада по делу об убийстве Литвиненко было освещено в русскоязычных (да и не только русскоязычных) СМИ со значительными ошибками и неточностями.

Леонид Сторч (Эхо Москвы), как специалист, который десять лет занимался юридической и адвокатской практикой в США, объясняет нам некоторые важные моменты в этой связи.

1. Одни СМИ (напр., радиостанция «Свобода» или «Новая газета») рассматривают публикацию доклада как решение, принятое The High Court of England (его название почему-то переводится как «Высокий суд Лондона», хотя юрисдикцию этот суд имеет над всей Англией и Уэльсом). Другие (РБК) приписывают решение Королевскому суду, иной инстанции, находящейся в судебной иерархии ниже Высокого суда.

Однако никакого суда по делу Литвиненко на самом деле не было. Никого не судили. Обвинения никому не предъявлялись. Судьи даже не принимали участия в процессе.

Дело Литвиненко рассматривалось за пределами системы производства, в рамках совершенно другого юридического механизма, а именно — inquiry (или public inquiry), «расследование» (или «публичное», «общественное» расследование). Этот механизм имеет давнюю историю в британской правовой и политической системе, но в нынешнем формате был создан в 2005 г. Суть его состоит в том, что в случаях, когда уголовное преследование невозможно, но дело представляет особый общественной интерес, глава соответствующего министерства может уполномочить квалифицированных представителей общественности провести расследование. Комиссия по расследованию по сути обладает полномочиями правоохранительных органов: опрашивает свидетелей, собирает улики. Кроме того, она проводит слушания в процессе расследования и публикует доклад по его результатам. Однако комиссия не имеет полномочий выносить наказаний лицам, которых она считает виновными, и ее выводы носят совещательный характер.

Летом 2014 г. министр внутренних (Home Secretary) Великобритании (Тереза Мэй) Theresa May поручила Сэру Роберту Оуэну (Sir Robert Owen) провести публичное расследование по делу о смерти Александра Литвиненко (Litvinenko Inquiry). На тот момент Оуэн занимал должность судьи Высокого суда, но, получив предписание начать расследование, фактически сразу же подал в отставку. Таким образом, процесс расследования происходил без участия служителей судебного корпуса. Комиссия, созданная Оуэном, включала в себя девять человек — юристов и адвокатов. В процессе расследования общественная комиссия провела ряд слушаний (как открытых, так и закрытых) в помещениях Судебного королевского комплекса. 21 января она опубликовала 300-страничный доклад по результатам своей работы.

Таким образом, расследование проводилось не судом, как утверждается в значительной части русскоязычных СМИ, но общественной комиссией, созданной по решению министра внутренних дел.

  • Хотя руководил расследованием бывший судья, а слушания проводились в судебном помещении, от этого оно не стало судебным процессом. Руководить, в конце концов, мог и генерал в отставке, но по этой причине оно не стало бы военными маневрами.

Доклад был представлен Палате общин Парламента. Выводы, сделанные в докладе, не имеют исполнительной силы, но являются руководством к действию для Парламента, министерства внутренних дел и других министерств. Можно ожидать, что такие действия включат в себя запрос на экстрадицию Лугового и Ковтуна, создание «Списка Литвиненко» (по аналогии со «Списком Магнитского»), наложение санкций на ряд российских чиновников, и объявление некоторых официальных лиц РФ в Великобритании персонами нон-грата. Но все эти предположения пока высоко спекулятивны. Определить, в чем будут состоять последствия расследования трудно в силу политической сложности вопроса.

 

2. В интерпретации некоторых ведущих СМИ (напр., РБК) «Королевский суд Лондона назвал Андрея Лугового и Дмитрия Ковтуна вероятными исполнителями убийства Александра Литвиненко».

Chairman of The Public Inquiry Into The Death of Alexander Litvinenko Sir Robert Owen At The Royal Courts of Justice

Председатель Комисси по общественному расследованию смерти Александра Литвиненко, сэр Роберт Оуэн, в здании Королевского суда

Помимо того, что Королевский суд участия в процессе не принимал, это утверждение, подхваченное многими новостными ресурсами, содержит значительную ошибку. В оригинале доклада Оуэн пишет:

I am sure that Mr Lugovoy and Mr Kovtun placed the polonium 210 in the teapot at the Pine Bar on 1 November 2006. I am also sure that they did this with the intention of poisoning Mr Litvinenko (Доклад, Параграф 10.11, стр. 246).

Я уверен, что 1 ноября 2006 г. Луговой и Ковтун подмешали полоний-210 в чашку чая в баре «Пайн». Я также уверен, что сделали они это, имея намерением отравить Литвиненко.

“Полагать”, что Луговой и Ковтун являются “вероятными исполнителями убийства” и “быть в этом уверенным” — две совершенно разные вещи.

 

3. Подавляющая часть СМИ преподносит ключевое утверждение доклада следующим образом: «Путин, возможно, одобрил убийство Литвиненко» (напр., радиостанция «Свобода»). Однако в оригинале доклада сказано иное:

The FSB operation to kill Mr Litvinenko was probably approved by Mr Patrushev and also by President Putin (Доклад, Параграф 10.16, стр. 246)

Probably не значит «возможно» (т. е., possibly, perhaps, maybe), но обозначает степень вероятности, близкую к полной уверенности («Oксфордский словарь английского языка»). Синонимами слова probably являются «аlmost certainly», «as far as one can tell». Поэтому процитированную выше фразу следует переводить следующим образом:

Операция ФСБ по убийству Литвиненко была, судя по всему, одобрена Патрушевым, а также президентом Путиным.

«Судя по всему» означает, что имеющиеся доказательства не соответствуют доказательному стандарту «вне всяких обоснованных сомнений» («beyond a reasonbale doubt»), принятому для уголовных процессов практически во всех юрисдикциях англосаксонского права (Англия, США, Канада итд), но соответствуют стандарту «наличие значительной вероятности» («balance of probabilities»), или «clear and convincing evidence» («четкое и убедительное свидетельство»), принятому в гражданских судебных процессах. Примером того, как к одному и тому же деянию могут быть применены разные доказательные стандарты является резонансное дело O.Джей Симпсона (O.J. Simpson), легенды американского футбола, обвинявшегося в 90-е гг. в убийстве своей бывшей жены и ее любовника. Уголовный суд признал, что доказательства обвинения не соответствовали стандарту «вне всяких обоснованных сомнений» и снял с него обвинения в убийстве. Однако гражданский суд нашел, что доказательства соответствовали стандарту «четкое и убедительное свидетельство» и признал его виновным в неправомерном причинении смерти.

Так что, «судя по всему», как указано в результатах расследования по делу Литвиненко, и «возможно» — также разные вещи.

– Все эти несоответствия и неточности породили немало путаницы в общественном восприятии того, что произошло и происходит в деле об убийстве Литвиненко, – отмечает автор.

Согласно статье Леанида Сторча,
юриста, культуролого, писателя,
(Эхо Москвы)

 

 

 

 

ПРИЛОЖЕНИЯ:

Падрыхтаваў Алесь ЛЕТА
Беларускі Праўны Партал,
www.prava-by.info

Цэтлікі: , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>