2016 29/04

Праваабаронца Леанід Судаленка падрыхтаваў агляд рашэньняў Камітэту ААН па правах чалавека, зьвязаных з парушэньнем правоў беларусаў на выказваньне меркаваньняў.  Матэрыял дапоўнены й дапрацаваны пры ўдзеле Беларускага Праўнага Парталу, які разьвівае й сыстэматызуе ўласную дакумэнтальную базу па дадзенай праўнай тэматыцы.

  • Грамадзянаў пераследьуюць за распаўсюд інфармацыі, за выказваньне меркаваньняў падчас мірных сходаў, забараняюць мірныя сходы дзеля забароны выказваньня меркаваньня, учыняюць перасьлед за публікацыі меркаваньняў, за пошук, перавозку інфармацыі, абмяжоўваюць у ейным атрыманьні. Вядомы выпадкі, калі грамадзянаў перасьледуюць за ўдзел у мерапрыемствах, якія адбываюцца ў памяшканьнях.

 

Перасьлед за распаўсюд інфармацыі

 

 

23 сакавіка 1997 году грамадзкі актывіст Уладзімер Лапцэвіч распаўсюджваў у Магілёве ўлёткі, прысьвечаныя гадавіне абвяшчэньня незалежнасьці БНР. Супрацоўнікі міліцыі канфіскавалі 37 асобнікаў улётак і прад’явілі яму абвінавачваньне за распаўсюд друкаваных матэрыялаў, якія ня маюць выпускных дадзеных. Адміністрацыйная камісія прысудзіла яму грашовы штраф. Камітэт па правах чалавека палічыў, што ў адпаведнасьці зь беларускім законам выдаўцы пэрыядычных выданьняў абавязаныя ўказваць некаторыя выходныя дадзеныя, у тым ліку індэкс і рэгістрацыйны нумар, якія могуць быць атрыманыя толькі ў адміністрацыйных ворганах. Увёўшы такія патрабаваньні ў дачыненьні да ўлётак тыражом у 200 асобнікаў, Рэспубліка Беларусь устанавіла перашкоды, якія абмяжоўваюць права аўтара распаўсюджваць інфармацыю (справа №780/1997).

 

 

Рашэньнем ад 27 кастрычніка 2000 году суд Першамайскага раёну Бабруйску прыцягнуў Уладзімера Шчатко й ягонага сына Уладзімера Шчатко да выплаты штрафу за распаўсюд улётак, якія заклікаюць байкатаваць заплянаваныя на 15 кастрычніка 2000 года парлямэнскія выбары. Камітэт па правах чалавека нагадаў, што права на свабоду выказваньня меркаваньня мае вялікае значэньне ў любым дэмакратычным грамадзтве, любыя абмежаваньні ў дачыненьні да яго ажыцьцяўленьня павінны быць апраўданыя строгімі крытэрамі. Заклікі да байкоту выбараў не паўплывалі на магчымасьць выбарнікаў свабодна прымаць рашэньні пра іхны ўдзеле ў выбарах, таму мае месца парушэньне права на свабоднае выказваньне думкі (справа №1009/2001).

 

 

23 лістапада 2000 гаду жыхар Берасья Уладзімер Вялічкін зьвярнуўся ў Берасьцейскі гарвыканкам па дазвол арганізаваць мітынг з мэтай сьвяткаваньня 52-й гадавіны падпісаньня Усеагульнай дэклярацыі правоў чалавека (УДПЧ). Старшыня Берасьцейскага гарвыканкаму адхіліў ягоную просьбу аб правядзеньні такога мітынгу ў цэнтры Бярэсьця, але дазволіў правядзеньне мітынгу на стадыёне “Будаўнік”. 10 сьнежня 2000 году ён зьявіўся ў цэнтры Берасьця й пачаў раздаваць улёткі з УДПЧ, каб “нагадаць суграмадзянам пра гэтую дату ды іхных правах”. Яго абвінавацілі ў правапарушэньні, а суд наклаў штраф. Камітэт па правах чалавека адзначыў, што права на свабоднае выказваньне меркаваньня мае першаснае значэньне ў любым дэмакратычным грамадзтве й любыя абмежаваньні на ажыцьцяўленьне гэтага права павінныя быць цалкам абгрунтаванымі. У разгледжаным выпадку Рэспубліка Беларусь не прывяла дастатковых аргумэнтаў для абгрунтаваньня абмежаваньняў, накладзеных на аўтара, адпаведна прадастаўленым яму фактам, якія сьведчаць пра парушэньне артыкула 19 Пакту (справа №1022/2001).

 

 

27 ліпеня 2006 году жыхарка Віцебску Алена Залеская разам зь іншымі людзьмі распаўсюджвалі мінакам у горадзе копіі афіцыйна зарэгістраваных газэтаў “Таварыш”, “Народная воля” ды інфармацыйныя ўлёткі. Іх затрымалі супрацоўнікі міліцыі й аштрафавалі ў судзе. Камітэт адзначыў, што дзяржава не абвергла сьцьверджаньне аўтара пра тое, што распаўсюджваемыя газэты ды ўлёткі не ўтрымлівалі інфармацыю, якая можа нанесьці шкоду правам і рэпутацыі іншых асобаў, якія не раскрывалі дзяржаўную таямніцу й не ўтрымлівалі заклікаў да парушэньня грамадзкага парадку ці заклікаў нанесьці шкоду здароўю й маральнасьці насельніцтва. Па гэтай прычыне Камітэт палічыў, што накладзенае на аўтара адміністратыўнае спагнаньне не было апраўдана ні адным з крытэраў, выкладзеных у артыкуле 19 Пакту, адпаведна права аўтара на свабоду выказваньня меркаваньня было парушана (справа №1604/2007).

 

 

9 жніўня 2004 году акруговая выбарчая камісія Хойніцкай выбарчай акругі №49 зарэгістравала ініцыятыўную групу, якая пагадзілася зьбіраць подпісы выбаршчыкаў у падтрымку вылучэньня праваабаронцы Леаніда Судаленкі кандыдатам на выбарах 2004 году ў Палату прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу (Парлямэнт). 10 кастрычніка 2004 году, аўтар разам з кіраўніком ініцыятыўнай групы быў затрыманы міліцыяй у Хойніках за распаўсюд друкаваных матэрыялаў. Суд наклаў штраф, а таксама канфіскаваў забраныя друкаваныя матэрыялы. У гэтай справе Камітэт палічыў, што, нават калі санкцыі, ужытыя да аўтара, дапускаюцца нацыянальным заканадаўствам, дзяржава ніяк не патлумачыла, чаму яны зьяўляліся неабходнымі з пункту гледжаньня адной з законных мэтаў, прадугледжаных у пункце 3 артыкула 19 Пакту (справа №1750/2008).

 

12 лютага 2008 году жыхары Гомеля Уладзімер Шумілін і Андрэй Аляшкевіч распаўсюджвалі ўлёткі, якія зьмяшчалі інфармацыю аб месцы правядзеньня ў Гомелі сустрэчы з Аляксандрам Мілінкевічам, экс- кандыдатам на пасаду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. У той жа дзень яны былі затрыманыя супрацоўнікамі міліцыі ды абвінавачаныя ў парушэньні ўстаноўленага парадку арганізацыі й правядзеньня масавага мерапрыемства. Суд Савецкага раёну Гомеля аштрафаваў кожнага на той момант на $488. Камітэт нагадаў свае Заўвагі агульнага парадку №34, у якіх ён паказаў, што свабода меркаваньняў і свабода іх выказваньня зьяўляюцца неад’емнымі ўмовамі ўсебаковага разьвіцьця асобы, што яны маюць ключавое значэньне для любога грамадзтва й што яны зьяўляюцца асноватворнымі элемэнтамі любога вольнага й дэмакратычнага грамадзтва. Любыя абмежаваньні свабоды выказваньня меркаваньняў павінны строга адказваць патрабаваньню неабходнасьці й сувымернасьці, чаго не змагла даказаць дзяржава (справы №1784/2008 і №1785/2008).

 

 

5 сакавіка 2008 году жыхарка Віцебску Антаніна Піванос была на вуліцы Леніна ў Віцебску з ручніком з вышытым на ім тэкстам малітвы зь Бібліі з нагоды сьвяткаваньня 90-й гадавіны зь дня стварэньня БНР. Пасьля таго як яна разгарнула ручнік з вышытай на ім малітвай яе затрымалі супрацоўнікі міліцыі й абвінавацілі ў парушэньні правілаў, якія тычацца арганізацыі й правядзеньня пікетаў. У той жа дзень суд Чыгуначнага раёну Віцебску прыцягнуў яе да выплаты штрафу (каля 21 Эўра). Камітэт у гэтай справе нагадаў, што менавіта дзяржаве належыць даказаць, што абмежаваньне права аўтара ў адпаведнасьці з артыкулам 19 зьяўляюцца неабходнымі і што, нават калі дзяржава можа ўвесьці сыстэму, накіраваную на дасягненьне раўнавагі паміж свабодай індывіда на распаўсюд інфармацыі ды агульнай цікавасьцю ў падтрыманьні грамадзкага парадку, такая сыстэма не павінна функцыянаваць такім чынам, які супярэчыць палажэньням артыкула 19 Пакту (справа №1830/2008).

 

 

У красавіку 2006 года палітык Уладзімір Кацора, які займаў у той пэрыяд пасаду намесьніка старшыні Гомельскай абласной арганізацыі АГП, вырабіў і распаўсюджваў улёткі, якія інфармуюць жыхароў Гомеля пра тое, што 25 красавіка 2006 году ў гэтым горадзе адбудзецца мітынг. Супрацоўнікі ворганаў нутраных справаў канфіскавалі некаторую колькасьць гэтых улётак, а суд Чыгуначнага раёну Гомеля прызнаў яго вінаватым у парушэньні ўстаноўленага парадку арганізацыі альбо правядзеньня масавых мерапрыемстваў і прызначыў пакараньне ў выглядзе адміністратыўнага арышту тэрмінам на 10 сутак. У гэтай справе Камітэт палічыў, што прымяненьне мераў пакараньня ў адносінах да аўтара за распаўсюд ім самім улётак, у якіх насельніцтву паведамлялася пра заплянаванае, хоць яшчэ не дазволенае масавае мерапрыемства, ня могуць лічыцца абмежаваньнямі свабоды аўтара паведамленьня шукаць, атрымліваць і распаўсюджваць усялякага роду інфармацыю ды ідэі, якія могуць быць прызнаныя неабходнымі для аховы дзяржаўнай бясьпекі альбо грамадзкага парадку альбо для забесьпячэньня павагі правоў альбо рэпутацыі іншых асобаў. Адпаведна, з улікам абставінаў дадзенай справы Камітэт зрабіў выснову аб тым, што правы аўтара, прадугледжаныя пунктам 2 артыкула 19 Пакту былі парушаныя (справа №1836/2008).

 

 

14 сакавіка 2008 году жыхарка Гомеля Марыя Тульжанкова распаўсюджвала ўлёткі зь інфармацыяй аб будучым мірным сходзе ў Гомелі. Яна была арыштаваная супрацоўнікамі ворганаў нутраных справаў і абвінавачаная ў парушэньні ўстаноўленага парадку арганізацыі альбо правядзеньня масавых мерапрыемстваў. Суд Цэнтральнага раёну горада Гомеля прызнаў аўтара вінаватай у зьдзяйсьненьні правапарушэньня й прызначыў штраф у памеры $162. У гэтай справе Камітэт адзначыў, што дзяржава не прадставіла ніякіх канкрэтных заўвагаў адносна таго, якую небясьпеку можа прадстаўляць своечасовы распаўсюд інфармацыі, якая зьмяшчаецца ва ўлётках аўтара. Таму Камітэт прыйшоў да высновы аб парушэньні правоў аўтара, прадугледжаных пунктам 2 артыкула 19 Пакту (справа №1838/2008).

 

 

У красавіку 2009 году Аляксандр Працко ​​ў Брагіне і Андрэй Тоўчын ў Нароўлі Гомельскай вобласьці распаўсюджвалі інфармацыйныя ўлёткі пра маючыя адбыцца мірныя сходы з мэтай ушанаваць памяць асобаў, якія загінулі ў ходзе чарнобыльскай трагедыі ў красавіку 1986 году. Міліцыя іх арыштавала й абвінаваціла ў парушэньні ўстаноўленага парадку правядзеньня сходаў. Брагінскі раённы суд прысудзіў аўтара да выплаты штрафу з канфіскацыяй улётак, а Нараўлянскі раённы суд пастанавіў прыцягнуць аўтараў да адміністрацыйных арыштаў тэрмінам на пяць сутак. Камітэт нагадаў, што абмежаваньні не павінны быць празьмерна шырокімі, а прынцып сувымернасьці павінен выконвацца ня толькі ў заканадаўстве, у якім прадугледжваюцца абмежаваньні, але і адміністрацыйнымі ды судовымі ўладамі ў працэсе прымяненьня заканадаўства. Камітэт лічыць, дзяржава не даказала, што абмежаваньні правоў аўтараў адпавядаюць крытэрам, устаноўленым у пункце 3 артыкула 19 Пакту (справы №1919/2009 і №1920/2009).

 

 

26 ліпеня 2010 году старшыня Гомельскай абласной арганізацыі АГП Васіль Палякоў распаўсюджваў сярод жыхароў Гомеля паштоўкі, прысьвечаныя Дню незалежнасьці. Ён быў затрыманы міліцыяй, якая абвінаваціла яго ў незаконным распаўсюдзе прадукцыі СМІ, а Цэнтральны раённы суд у Гомелі прыцягнуў аўтара да выплаты буйнога штрафу. Камітэт адзначыў, што ў дадзеным выпадку забарона на распаўсюд друкаваных матэрыялаў, затрыманьне аўтара ды вынясеньне значнага штрафу выклікаюць сур’ёзныя сумневы ў неабходнасьці й прапарцыйнасьці абмежаваньняў правоў аўтара ў адпаведнасьці з артыкулам 19 Пакту. Акрамя таго, Камітэт адзначыў, што дзяржава не прадаставіла якіх-небудзь канкрэтных падставаў, каб падтрымаць неабходнасьць вылучаных супраць аўтара абмежаваньняў, як гэта прадугледжана ў артыкуле 19 Пакту. Камітэт палічыў, што абмежаваньні, накладзеныя на аўтара, хоць і былі заснаваныя на нутраным заканадаўстве, аднак не былі апраўданыя ў адпаведнасьці з умовамі, выкладзенымі ў артыкуле 19 Пакту (справа №2103/2011).

 

 

26 красавіка 2009 году жыхар Астраўца Іван Крук даў свайму суседу пачытаць газты “Астравецкі весьнік”, “Мірны атам”, “Глыток паветра” і “Новы час”. Пазьней сусед быў затрыманы міліцыяй, у яго канфіскавалі гэтыя газэты. Сусед патлумачыў, што гэтыя газэты яму перадаў Іван Крук. У сувязі з гэтым аўтару былі прад’яўленыя абвінавачваньні ў парушэньні Закона аб сродках масавай інфармацыі. Астравецкі раённы суд, які прызнаў аўтара вінаватым ў “распаўсюдзе друкаваных пэрыядычных выданьняў без выходных дадзеных” прысудзіў яго да штрафу. Не аналізуючы, якім чынам нацыянальныя суды тлумачылі ды ўжывалі нацыянальнае заканадаўства ды ацэньвалі факты й доказы, Камітэт па правах чалавека прытрымліваецца таго меркаваньня, што, накладаючы на ​​асобаў, якія не зьяўляюцца ні выдаўцом, ні распаўсюднікам выданьня, абавязак забясьпечваць, каб газэты й любыя іншыя друкаваныя пэрыядычныя выданьні, якія яны маюць, чытаюць альбо перадаюць для чытаньня іншым асобам, адказвалі патрабаваньням, выкладзеным у артыкуле 22 Закона аб сродках масавай інфармацыі, дзяржава абмяжоўвае іхную свабоду выказваньня меркаваньняў, у тым ліку свабоду шукаць, атрымліваць і распаўсюджваць інфармацыю, што абараняецца пунктам 2 артыкула 19 Пакту (справа 1996/2010).

 

 

3 кастрычніка 2009 году жыхарка Сьветлагорску Сьвятлана Міхальчанка распаўсюджвала інфармацыйны бюлетэнь “Левы марш” у Сьветлагорску. Калі ў ейным распараджэньні заставалася 25 копій гэтага бюлетэню, яна была затрыманая паліцэйскімі, якія канфіскавалі бюлетэні й склалі пратакол (распаўсюд незарэгістраваных друкаваных матэрыялаў). Сьветлагорскі раённы суд прысудзіў ёй штраф з канфіскацыяй і зьнішчэньнем канфіскаваных асобнікаў інфармацыйнага бюлетэню. У гэтай справе Камітэт адзначыў, што дзяржава не паведаміла ні свае заўвагі па сутнасьці гэтага паведамленьня, ні абгрунтаваньні альбо прычыны ў дачыненьні да таго, якім канкрэтным чынам арышт аўтара, спагнаньне штрафу, прызначанага ёй у якасьці пакараньня й канфіскацыя ў яе бюлетэняў зьвязаны з адной з законных мэтаў для абмежаваньняў, прадугледжаных пунктам 3 артыкула 19, нават калі гэтыя тры меры былі дазволеныя ў адпаведнасьці зь дзеючым заканадаўствам (справа №1982/2010).

 

Перасьлед за выказваньне меркаваньня падчас мірнага сходу

 

  • Справа CCPR/C/74/D/921/2000 “Дзергачоў спр. Беларусі” (1999-2000г.г.) - En.

 

21 сакавіка 1999 гаду жыхар Смаргоні Аляксандар Дзергачоў, які зьяўляецца сябрам Народнага фронту Беларусі, падчас праведзенага ім пікету разгарнуў плякат з надпісам: “Пасьлядоўнікі цяперашняга рэжыму! За пяць гадоў вы давялі народ да галечы. Хопіць слухаць хлусьню! Далучайцеся да барацьбы, якую вядзе дзеля вас Народны фронт Беларусі!” Аўтара асудзілі ў раённым судзе горада Смаргоні. На думку суда, тэкст пляката зьяўляўся заклікам да непадпарадкаваньня існуючай уладзе й да зьнішчэньня канстытуцыйнага парадку Беларусі. Суд прыцягнуў аўтара да штрафу з канфіскацыяй пляката. Разглядаючы дадзеную справу, Камітэт палічыў, што канкрэтнае выказваньне палітычнай думкі ў форме нашэньня аўтарам адпаведнага плякату падпадае пад дзеяньне палажэньня аб праве на свабоднае выказваньне ўласнага меркаваньня, што ахоўваецца ў адпаведнасьці з артыкулам 19 Пакту. Дзяржава не заявіла аб тым, што прымяняюцца якія-небудзь з абмежаваньняў, выкладзеных у пункце 3 артыкула 19 Пакту. У сувязі з гэтым Камітэт лічыць, што асуджэньне аўтара за выказваньне ягоных меркаваньняў зьяўляецца парушэньнем ягоных правоў па артыкуле 19 Пакту (справа №921/2000).

 

 

У 1997 годзе экс-старшыня Вярхоўнай Рады (Савету) Беларусі Мечыслаў Грыб пасьпяхова здаў экзамен у міністэрстве юстыцыі на атрыманьне ліцэнзіі адваката, аднак яму адмовілі ў выдачы ліцэнзіі на той падставе, што ён раней быў прыцягнуты да адміністратыўнай адказнасьці за ўдзел у несанкцыянаваным мітынгу. Камітэт адзначыў, што Урад Беларусі абмежаваўся тлумачэньнямі на той лік, што штраф на аўтара накладзены законна, што пасьля й прывяло да нявыдачы ліцэнзіі адваката на падставе Закона аб адвакатуры. У той жа час дзяржава не прадставіла ніякіх тлумачэньняў таго, якім чынам ня выдача адвакацкай ліцэнзіі аўтару зьяўлялася неабходнай для мэтаў п.3 артыкула 19 Пакту (справа №1316/2004 года).

 

 

30 кастрычніка 2007 году жыхары Віцебска Сяргей Белязека і Сяргей Каваленка разам зь іншымі жыхарамі Віцебску, сваякі якіх былі закатаваныя ў сталінскіх лягерах ў савецкай Расеі, прынялі ўдзел у грамадзянскай паніхідзе. Супрацоўнікі міліцыі запатрабавалі спыніць ейнае правядзеньне, паколькі кваліфікавалі яе як недазволенае масавае мерапрыемства. Удзельнікі адмовіліся выканаць гэтае патрабаваньне, тады міліцыя ўсіх затрымала й абвінаваціла ў парушэньні ўстаноўленага парадку арганізацыі альбо правядзеньня масавых мерапрыемстваў. Суд прызначыў пасьля кожнаму зь іх адміністрацыйны штраф. У гэтай справе Камітэт палічыў, што нават калі санкцыі, ужытыя ў дачыненьні да аўтараў, дапускаюцца нацыянальным заканадаўствам, дзяржава не патлумачыла, чаму яны зьяўляліся неабходнымі з пункту гледжання адной з законных мэтаў, прадугледжаных у частцы 3 артыкула 19 Пакту ды якую небясьпеку маглі б стварыць публічныя выказваньні аўтараў пра іх негатыўнае стаўленьне да сталінскіх рэпрэсіяў (справы №1772/2008 і №1808/2008).

 

  • Справы CCPR/С/107/D/1835,1837/2008, Ясіновіч спр. Беларусі” і Шаўчэнка спр. Беларусі” (2007-08г.г.)

 

25 ліпеня 2007 году жыхары Наваполацку Антон Ясіновіч і Валер Шаўчэнка сумесна з групаю жыхароў горада Наваполацку праводзілі вулічныя пікеты ў знак пратэсту супраць адмены сацыяльных ільготаў для маламаёмасных. Яны атрымалі папярэдні дазвол Наваполацкага гарвыканкаму на правядзеньне пікетаў. Падчас гэтых пікетаў яны зьбіралі подпісы пад зваротам, які зьмяшчаў, у прыватнасьці, наступныя словы: “Мы пратэстуем супраць адмены ільготаў і выступаем за адкліканьне дэпутатаў парлямэнту ад Наваполацку, якія прагаласавалі за антынародны закон”. Пасьля аўтары былі затрыманыя супрацоўнікамі міліцыі ды абвінавачаныя ў парушэньні заканадаўства аб выбарах. Суд Наваполацку прызнаў іх вінаватымі ў зьдзяйсьненьні правапарушэньняў і наклаў буйныя штрафы. Камітэт нагадаў, што пункт 2 артыкула 19 Пакту забясьпечвае абарону ўсіх формаў выказваньня й спосабаў распаўсюду меркаваньняў, уклучна з палітычнымі выступамі й камэнтарамі па дзяржаўных пытаньнях. Дзяржава не прадставіла ніякіх довадаў у дачыненьні да таго, чаму накладзенае на аўтараў адміністратыўнае спагнаньне было неабходным з пункту гледжаньня адной з законных мэтаў, прадугледжаных у пункце 3 артыкула 19 Пакту ды якую небясьпеку мог стварыць збор аўтарамі меркаваньняў суграмадзянаў і выказваньне іхных уласных меркаваньняў датычна адмены сацыяльных ільготаў парлямэнтам, а таксама датычна дэпутатаў, якія прагаласавалі за згаданыя праўкі да закону (справы №1835/2008 і 1837/2008).

 

 

8 лютага 2008 году жыхар Жодзіна Аляксандар Камароўскі падаў у Жодзінскі гарвыканкам заяву на атрыманьне дазволу правесьці 23 сакавіка 2008 году мітынг з нагоды 90-годзьдзя абвяшчэньня БНР. Жодзінскі гарвыканкам адмовіў яму на той падставе, што на вуліцах Жодзіна будзе праводзіцца 25-ы агульнарэспубліканскі марафон. Аўтар і іншыя прысутныя вырашылі ўшанаваць памяць гэрояў, якія загінулі ў баях за сваю краіну ды ўскласьці кветкі да абеліска “Гэроі жывуць вечна”. Калі людзі пачалі разыходзіцца, аўтара затрымалі супрацоўнікі міліцыі, а Жодзінскі гарадзкі суд пастанавіў, што ён праводзіў несанкцыянаванае масавае мерапрыемства ды асудзіў яго да сямі сутак адміністратыўнага арышту. Камітэт адзначыў, што аўтар прымаў удзел у сходзе невялікай групы асобаў перад манументам і быў арыштаваны ў сувязі з гэтай падзеяй. Дзяржава не прадэманстравала пераканаўчым чынам таго, чаму было неабходна затрымліваць і караць аўтара ды наколькі апраўданым было ўжываньне да яго пакараньня ў выглядзе адміністратыўнага арышту тэрмінам на сем сутак. Камітэт нагадаў, што дзяржава павінна прадэманстраваць, што абмежаваньне права аўтара згодна з артыкулам 19 Пакта зьяўляюцца неабходнымі і што, нават калі дзяржава прымяняе сыстэму, накіраваную на забесьпячэньне раўнавагі паміж захаваньнем права асобных індывідаў на свабоду слова ды агульнымі інтарэсамі падтрыманьня грамадзкага парадку ў пэўным месцы, гэтая сыстэма не павінна функцыянаваць такім чынам, які несумяшчальны з палажэньнямі артыкула 19 Пакту (справа №1839/2008)

 

 

27 сакавіка 2009 году суд Кастрычніцкага раёну Віцебску прызнаў жыхароў Віцебску Валерыя Аляксандрава ды Ігара Базарава вінаватымі ў парушэньні ўстаноўленага парадку арганізацыі альбо правядзеньня масавых мерапрыемстваў і аштрафаваў кожнага зь іх. Суд устанавіў, што яны ўдзельнічалі ў вулічным шэсьці, рухаючыся па ходніках вуліцы Леніна ў Віцебску ды імкнуліся выказаць свае палітычныя перакананьні, калі несьлі бел-чырвона-белыя сьцягі й шалікі, дзье белыя ды адну чырвоную кветкі й значкі руху Беларускі Народны Фронт у азнаменаваньне гадавіны заснаваньня Беларускай Народнай Рэспублікі. У гэтых справах Камітэт прыняў да ўвагі тлумачэньне дзяржавы пра тое, што абмежаваньне ў выпадку аўтараў было ў адпаведнасьці з законам аб масавых мерапрыемствах. Гэта паказвае на тое, што дзяржава не спрабавала растлумачыць, навошта трэба было ў адпаведнасьці з нутраным заканадаўствам і для адной з законных мэтаў, выкладзеных у артыкуле 19 Пакту, для правядзеньня мірнага і ціхага вулічнага шэсьця атрымліваць дазвол. Камітэт палічыў, што прадстаўленыя дакумэнты сьведчаць аб парушэньні дзяржаваю правоў аўтараў у адпаведнасьці з артыкулам 19, пункт 2 Пакту (справы №1933/2010 і №1934/2010).

 

  • Справа CCPR/C/111/D/1976/2010 “Кузняцоў ды іншыя спр. Беларусі” (2009-10г.г.) 

 

Жыхары Гомеля Пятро Кузняцоў, Юры Захаранка, Анатоль Паплаўны, Васіль Палякоў і Уладзімер Кацора 7 траўню 2009 году правялі пікет перад будынкам абласнога УУС Гомеля. Яны на працягу 30 хвілінаў знаходзіліся з партрэтамі былога міністра нутраных справаў Юрыя Захаранкі, а пасьля заканчэньня пікетаваньня перадалі ва УУС ліст, у якім паказалі на павольны рух у расьледваньні зьнікненьня сп. Захаранкі й папрасілі ўлады належным чынам расьсьледаваць гэтае злачынства. Ім былі прад’яўленыя абвінавачваньні ў правядзеньні масавага мерапрыемства ў парушэньне парадку арганізацыі сходаў. Цэнтральны раённы суд Гомеля прызнаў аўтараў вінаватымі й прызначыў Кузняцову, Захаранку, Паплаўнаму й Палякову штрафы, а Кацору – трохдзённы адміністрацыйны арышт. Камітэт адзначыў, што, нават калі абмежаваньні, уведзеныя ў дачыненьні да права аўтараў на распаўсюд інфармацыі ў дадзеным выпадку былі дазволеныя нацыянальным заканадаўствам, мясцовыя ўлады не прывялі ніякіх тлумачэніняў альбо абгрунтаваніняў, чаму такія абмежаваньні неабходныя для адной з законных мэтаў, выкладзеных у пункце 3 артыкула 19 Пакту, і якія небясьпекі стварыла б публічная дэманстрацыя аўтараў партрэтаў зьніклага былога міністра нутраных справаў і выказваньні іхнае заклапочанасьці з нагоды зацяжнога расьсьледваньня ў сувязі з гэтым. Таму Камітэт прыйшоў да высновы, што ў дадзеным выпадку былі парушаныя правы аўтараў па пункце 2 артыкула 19 Пакту (справа №1976/2010).

 

  • Справа CCPR/C/112/D/2156/2012 “Няпомняшчых спр. Беларусі” (2011-12г.г.) 

 

5 ліпеня 2011 году жыхары Гомеля Уладзімер Няпомняшчых на адной з плошчаў вусна заклікаў грамадзянаў прыняць удзел у мірным вулічным шэсьці 6 ліпеня 2011 году. Ён быў арыштаваны й дастаўлены ў пастарунак, дзе яго абвінавацілі ў парушэньні парадку арганізацыі і правядзеньня масавага мерапрыемства. Суд Чыгуначнага раёну горада Гомеля прызнаў аўтара вінаватым у парушэньні ўстаноўленага парадку арганізацыі й правядзеньня масавых мерапрыемстваў і наклаў на яго буйны штраф. Камітэт адзначыў, што дзяржава не паспрабавала разгледзець абмежаваньні, накладзеныя ў рамках справы на аўтара, і патлумачыць, чаму было неабходна – згодна з нацыянальным заканадаўствам і для дасягненьня якіх з законных мэтаў, названых у пункце 3 артыкула 19 Пакту, – атрымаць дазвол для распаўсюджваньня вуснай альбо пісьмовай інфармацыі аб маючых адбыцца мірных сходах. У адсутнасьць якіх-небудзь іншых адпаведных тлумачэньняў дзяржавы Камітэт належным чынам ацэньвае аргумэнтацыю аўтара, якая пацьвярджаецца прадстаўленымі ў распараджэньне Камітэту судовымі рашэньнямі ды згодна з якой нутраныя суды ня далі ніякіх тлумачэньняў з нагоды неабходнасьці абмежаваньня права аўтара на распаўсюд інфармацыі ў адпаведнасьці з пунктам 3 артыкула 19 Пакту (справа №2156/2012).

 

 

22 лістапада 2010 году жыхар Віцебску Ян Дзяржаўцаў быў затрыманы міліцыяй на вуліцы Леніна ў Віцебску з банэрам “Бойкот выборам”. Яго абвінавацілі ў парушэньні правілаў, якія тычацца арганізацыі й правядзеньня пікетаў. У той жа дзень суд Чыгуначнага раёна Віцебску прыцягнуў яго да выплаты штрафу. Камітэт у гэтай справе нагадаў, што менавіта дзяржаве належыць даказаць, што абмежаваньня права аўтара ў адпаведнасьці з артыкулам 19 зьяўляюцца неабходнымі й што, нават калі дзяржава можа ўвесьці сыстэму, накіраваную на дасягненьне раўнавагі паміж свабодай індывіда на распаўсюд інфармацыі ды агульнай цікавасьці ў падтрыманьні грамадзкага парадку, такая сыстэма не павінна функцыянаваць такім чынам, які супярэчыць палажэньням артыкула 19 Пакту (справа №2016/2011).

 

Забарона мірнага сходу з мэтай недапушчэньня выказваньня меркаваньня

 

 

 

24 жніўня 2006 году жыхары Баранавічаў Сяргей Гоўша, Віктар Сырыца і Віктар Мезяк падалі заяву ў гарвыканкам Баранавічаў аб правядзеньні мітынгу “За свабодную, незалежную і квітнеючую Беларусь”. Баранавіцкі гарвыканкам адмовіў у дазволе на арганізацыю мітынгу на той падставе, што мітынг на падобную тэму ўжо быў праведзены выканкамам у горадзе 15 сакавіка 2006 году. Камітэт нагадаў, што ў дадзеным выпадку дзяржава не прадэманстравала, хоць ёй была дадзена такая магчымасьць, чаму абмежаваньні, устаноўленыя ў дачыненьні да правоў аўтараў на свабоднае выказваньне свайго меркаваньня, нават калі яны грунтуюцца на законе й рашэньні муніцыпальнага воргану, былі неабходныя для адной з законных мэтаў, пералічаных у пункце 3 артыкула 19 Пакту. Адпаведна Камітэт прыйшоў да высновы, што прадстаўленыя факты паказваюць на парушэньне дзяржаваю правоў аўтараў згодна з артыкулам 19 Пакту (справа №1790/2008).

 

 

23 лістапада 2007 гаду жыхар Віцебску Павал Левінаў падаваў заявы ў Віцебскі гарвыканкам на правядзеньне пікетаваньня 9 сьнежня 2007 году ў розных месцах у мэтах умацаваньня й разьвіцьця правоў чалавека, прапаганды праваабарончых дакумэнтаў і публічнага выказваньня цікавасьці да праблемы правоў чалавека. Гарвыканкам адказаў яму, што пікетаваньне забароненае, бо масавыя мерапрыемствы могуць праводзіцца толькі ў некалькіх адведзеных для гэтага пастаянных месцах у горадзе Віцебску, а месцы, заяўленыя аўтарам, у гэты пералік не ўваходзяць. Камітэт адзначыў, што ў дадзеным выпадку дзяржава не прывяла ніякіх канкрэтных падставаў, па якіх абмежаваньні дзейнасьці аўтара былі б неабходнымі па сэнсе пункта 3 артыкула 19 Пакту. Адпаведна Камітэт прыйшоў да высновы, што прадстаўленыя факты паказваюць на парушэньне дзяржаваю правоў аўтараў згодна з артыкулам 19 Пакту (справы №1867/2009, 1936/2010, 1975/2010, 1977/2010, 1978/2010, 1979/2010, 1980/2010, 1981/2010 і 2010/2010відэа па справах з аўтарам).

 

 

19 студзеня 2007 году жыхарка Мінска Галіна Юбко ад свайго ўласнага імя й ад імя іншых жанчынаў, чые мужы, сыны ды іншыя сваякі былі нібыта незаконна асуджаныя, зьвярнулася з заявай у выканаўчы камітэт Менску з просьбай аб правядзеньні 13 лютага 2007 году пікету з мэтай зьвярнуць увагу грамадзкасьці на неабходнасьць таго, каб судовыя ворганы пры разглядзе грамадзянскіх альбо крымінальных справаў выконвалі Канстытуцыю й міжнародныя дамовы, ратыфікаваныя дзяржавай. Выканаўчы камітэт адмовіў у правядзеньні пікету на той падставе, што, як было палічана, яго мэта заключалася ў спробе паставіць пад сумнеў законнасьць судовых рашэньняў і, адпаведна, паўплываць на рашэньні судоў па канкрэтных грамадзянскіх і крымінальных справах. Камітэт адзначыў, што мясцовыя ўлады не растлумачылі, якім чынам на практыцы крытыка агульнага характару ў дачыненьні да адпраўленьня правасуддзя магла б паставіць пад пагрозу адпаведныя судовыя пастановы, будучы накіраванай на дасягненьне адной з законных мэтаў, прадугледжаных у пункце 3 артыкула 19 Пакту (справа 1903/2009).

 

  • Справа CCPR/C/108/D/1948/2010, “Турчаняк ды іншыя спр. Беларусі”, - адвакат Кісьляк (2008-10г.г.)

 

Жыхары Бярэсьця Дзяніс Турчаняк, Ірына Лаўроўская, Валер Фамінскі, прадстаўленыя адвакатам Раманам Кісьляком, 30 сьнежня 2008 году падалі ў Берасьцейскі гарадзкі выканаўчы камітэт заяўку на правядзеньне на працягу трох дзён запар (15, 16 і 17 студзеня 2009 году) пікетаў з мэтай прыцягненьня ўвагі грамадзянаў да праблемаў, якія ўзьніклі ў ходзе падрыхтоўкі да ўзьвядзеньня помніку за 1 000-годзьдзя Бярэсьця. Старшыня Берасьцейскага гарвыканкаму адмовіў у правядзеньні пікетаў па заяўленым адрасе, бо ў адпаведнасьці з палажэньнямі Закона “Аб масавых мерапрыемствах у Рэспубліцы Беларусь” масавыя мерапрыемствы могуць арганізоўвацца толькі на стадыёне “Лякаматыў”. Камітэт спаслаўся на свае Заўвагі агульнага парадку №34, у якіх указваецца, што свабода меркаваньняў і свабода іхнага выказваньня зьяўляюцца неад’емнымі ўмовамі ўсебаковага разьвіцьця асобы й што такія свабоды маюць ключавое значэньне для любога грамадзтва. Камітэт нагадаў пра тое, што менавіта дзяржаве належыць даказаць, што абмежаваньні правоў аўтараў у адпаведнасьці з артыкулам 19 зьяўляліся неабходнымі й абгрунтаванымі ды што, нават калі дзяржавы могуць ўводзіць сыстэму, накіраваную на дасягненьне раўнавагі паміж свабодай індывіда на распаўсюд інфармацыі й агульнай зацікаўленасьцю ў падтрыманьні грамадзкага парадку ў вызначаным раёне, такая сыстэма не павінна функцыянаваць такім чынам, каб супярэчыць палажэньням артыкула 19 Пакту (справа №1948/2010).

 

  • Справа CCPR/C/112/D/1987/2010 “Страмбоўскі спр. Беларусі” (2009-10г.г.) 

 

12 скавіка 2009 году жыхар Віцебску Анатоль Страмбоўскі падаў у гарвыканкам заяўку аб правядзеньні адзіночнага пікету ў мэтах прыцягненьня грамадзкай увагі да парушэньняў заканадаўства нацыянальнымі ворганамі ўлады. Гарвыканкам адмовіў яму са спасылкай на тое, што правядзеньне пікету парушыць дарожны рух. Камітэт у гэтай справе нагадаў аб тым, што менавіта дзяржаве належыць даказаць, што абмежаваньні правоў аўтараў у адпаведнасьці з артыкулам 19 зьяўляліся неабходнымі й абгрунтаванымі й што, нават калі дзяржавы могуць ўводзіць сыстэму, накіраваную на дасягненьне раўнавагі паміж свабодай індывіда на распаўсюд інфармацыі й агульнай зацікаўленасьцю ў падтрыманьні грамадзкага парадку ў вызначаным раёне, такая сыстэма не павінна функцыянаваць такім чынам, каб супярэчыць палажэньням артыкула 19 Пакуа (справа №1987/2010).

 

30 ліпеня 2009 году жыхар Менску Яўген Пугач запытаў дазвол Менскага гарвыканкаму на правядзеньне пікету ў падтрымку бяздомных жывёлаў каля прадпрыемства “Фауна горада”. Гарадзкія ўлады адмовілі яму на той падставе, што пікет перашкодзіць рабоце як самога прадпрыемства, гэтак яшчэ й працы двух зьмешчаных па суседстве прадпрыемстваў. Камітэт адзначыў, што беларускія ўлады не патлумачылі, якім чынам на практыцы пікет, які праводзіцца ў пешаходнай зоне па-за тэрыторыяй адпаведнага дзяржаўнага прадпрыемства, перашкаджаў бы працы названага прадпрыемства, а таксама дарожнаму руху; не патлумачылі яны й якім чынам апраўданыя ўведзеныя абмежаваньні правоў аўтара на свабоду выказваньня меркаваньняў (справа №1984/2010).

 

 

19 жніўня 2007 гаду жыхар Бярэсьця Юрый Бакур прыняў удзел у адкрытым сходзе палітычнай партыі БНФ, які праходзіла ў будынку, дзе разьмешчана адзьдзяленьне партыі. У памяшканьне зайшлі супрацоўнікі міліцыі й прад’явілі абвінавачаньне ў несанкцыянаваным сходзе. Суд Маскоўскага раёну Берасьця прыцягнуў яго да адказнасьці ў выглядзе штрафу. Камітэт у гэтай справе адзначыў, што дзяржава не прадэманстравала, за што адбылося затрыманьне аўтара й прызначэньне яму пакараньня ў выглядзе штрафу, нават калі гэта адпавядала патрабаваньням закону. Акрамя таго, дзяржава не абгрунтавала, чаму на правядзеньне сходу ў прыватным памяшканьні, арандаваным палітычнай партыяй, неабходна было атрымаць дазвол. У сувязі з гэтым Камітэт нагадвае, што менавіта дзяржава павінна даказаць неабходнасьць накладаньня абмежаваньняў у дадзеным канкрэтным выпадку (справа №1902/2009).

 

 

23 лістапада 2009 гаду праваабаронцы з Гомеля Леанід Судаленка і Анатоль Паплаўны падавалі заявы ў Гомельскі гарвыканкам на правядзеньне пікетаваньня 10 сьнежня 2009 году ў Міжнародны Дзень правоў чалавека. Гарвыканкам забараніў пікетаваньне, бо масавыя мерапрыемствы могуць праводзіцца толькі ў некалькіх адведзеных для гэтага пастаянных месцах у горадзе Гомелі, а месцы, заяўленыя аўтарамі, у гэты пералік не ўваходзяць. Камітэт адзначыў, што ў дадзеным выпадку дзяржава не прывяла якіх-небудзь канкрэтных падставаў, па якіх абмежаваньні дзейнасьці аўтараў былі б неабходнымі па сэнсе пункта 3 артыкула 19 Пакту. Адпаведна Камітэт прыйшоў да высновы, што прадстаўленыя факты паказваюць на парушэньне дзяржавай правоў аўтараў згодна з артыкулам 19 Пакту (справы 2016/2010 і 2019/2010).

 

 

Перасьлед за публікацыю меркаваньня

 

 

  • Справа CCPR/C/81/D/927/2000, “Сьвецік спр. Беларусі” (1999-2000г.г.)

 

24 сакавіка 1999 году газэта “Народная Воля” апублікавала заяву, у якой крытыкавалася палітыка беларускіх уладаў. Заява была складзена й падпісаная прадстаўнікамі сотняў беларускіх рэгіянальных палітычны ды няўрадавых арганізацыяў, у тым ліку і праваабаронцам Леанідам Сьвецікам. У тэксьце заявы утрымліваўся заклік да байкатаваньня маючых адбыцца выбараў у мясцовыя ворганы ўлады ў знак пратэсту супраць заканадаўства аб выбарах, якое, на думку асобаў, якія падпісалі заяву, несумяшчальнае з “беларускай Канстытуцыяй і міжнароднымі нормамі”. Над аўтарам адбыўся суд, ён быў падвергнуты штрафу. У прынятым па справе рашэньні Камітэтам адзначана, што падпісаная аўтарам заява не паўплывала на магчымасьць выбарнікаў свабодна прымаць рашэньне аб тым, удзельнічаць ці не ўдзельнічаць у выбарах. Камітэт прыйшоў да высновы, што з улікам абставіны гэтай справы абмежаваньне свабоды выказваньня меркаваньня не было законна апраўданым на падставе адной з прычынаў, пералічаных у пункце 3 артыкула 19 Пакту, і што правы аўтара, прадугледжаныя ў пункце 2 артыкула 19 Пакту, былі парушаныя (справа №927/2000).

 

 

Жыхар Бярэсьця Павал Казлоў зьяўляецца адстаўным экспэртам па транспартных сродках. У 2005 годзе ён напісаў лісты ў розныя дзяржаўныя ворганы Беларусі з крытыкай службовай асобы дзяржаўнага страхавога таварыства “Прамтрансінвест”, дзе зьвярнуў увагу на адсутнасьць адказнасьці, нерацыянальнае выкарыстаньне страхавых выплат, магчымай карупцыі гэтай службовай асобы. На падставе прыведзеных вышэй выказваньняў Ленінскі раённы суд у Бярэсьця прызнаў яго вінаватым у паклёпе й прыцягнуў да выплаты адміністратыўнага штрафу. Камітэт нагадаў, што выказваньні, якія выкарыстоўваюцца аўтарам, хоць і зьяўляюцца абразьлівымі й крыўднымі, аднак з-за таго, што кампанія зьяўляецца дзяржаўнай, крытыка ўспрымаецца як адсутнасьць адказнасьці й кантролю кампаніі ды зьяўляецца прадметам грамадзкай цікавасьці. Камітэт таксама адзначыў, што аўтар адправіў свой ліст толькі да міністра фінансаў без публічнай аб’явы праз СМІ ці іншым чынам і, такім чынам, любое пашкоджаньне рэпутацыі сп-ні Т. насіла абмежаваны характар. Прымаючы пад увагу характар ​​пакараньня, накладзенага на аўтара ў дадзеным выпадку ды ўлічваючы грамадзкі інтарэс да пытаньняў, паднятых аўтарам, абмежаваньне ягонага права на свабоду выказваньня меркаваньня не было неабходным, як прапарцыйная мера для абароны гонару й рэпутацыі іншых асобаў. У дадзеных абставінах і пры адсутнасьці якой-небудзь інфармацыі ў гэтых адносінах ад дзяржавы, каб апраўдаць абмежаваньне для мэтаў пункту 3 артыкула 19 Пакту, Камітэт прыйшоў да высновы, што правы аўтара, прадугледжаныя артыкулам 19 Пакту былі парушаныя (справа №1986/2010).

 

 

Перасьлед за пошук інфармацыі

 

 

Віктар Карняенка зьяўляўся старшынём Гомельскага абласнога грамадзкага аб’яднаньня “Грамадзянскія ініцыятывы”. 13 жніўня 2001 году ў офісе арганізацыі супрацоўнікі Упраўлення Камітэту дзяржаўнай бясьпекі па Гомельскай вобласці (УКДБ) правялі ператрус у сувязі з расьсьледваньнем крымінальнай справы па артыкуле 341 Крымінальнага кодэксу (апаганьваньне будынкаў і прычыненьне стратаў маёмасьці). Аўтар заявіў, што ператрус і канфіскацыя кампутарнага абсталяваньня ў офісе “Грамадзянскіх ініцыятываў” былі зроблены з парушэньнямі (кампутары не апячатваліся), пасьля аўтару былі прад’яўленыя прэтэнзіі ў нямэтавым выкарыстаньні замежнай бязвыплатнай дапамогі (кампутараў) для маніторынгу й назіраньня за прэзыдэнскімі выбарамі. Аўтар быў аштрафаваны ў судзе Чыгуначнага раёну Гомеля на $615, пяць кампутараў былі канфіскаваныя ў даход дзяржавы. У гэтай справе Камітэт адзначыў, што дзейнасmць аўтара па назіранmні за выбарамі з выкарыстанmнем кампeтfрнага абсталяванmня ўваходзіць у сфру дзеян’mня артыкула 19 Пактe ды ахоўваецца ёю, паколькі яна гарантуе разам зь іншым свабоду шукаць, атрымліваць і распаўсюджваць рознага роду інфармацыю ды йдэі. Камітэт спаслаўся на свае Заўвагі агульнага парадку №34, дзе разам зь іншым паказаў, што “свабода меркаваньняў ды іхнае свабоднае выказваньне зьяўляюцца неад’емнымі ўмовамі ўсебаковага разьвіцьця асобы, яны маюць ключавое значэньне для любога грамадзтва і зьяўляюцца асноватворнымі элемэнтамі любога вольнага й дэмакратычнага грамадзтва”. Паколькі Урад Беларусі, нягледзячы на ​​тое, што яму была дадзена такая магчымасьць, не прывёў ніякіх канкрэтных падставаў абмежаваньня права аўтара па п.3 артыкула 19 Пакту, пастолькі парушыла права аўтара на свабоду выказванmня меркаванmня (справа №1226/2003).

 

Абмежаваньні ў атрыманьні інфармацыі

 

 

 

Марына Коктыш зьяўляецца журналісткаю незалежнай газэты “Народная воля”. 26 лістапада 2008 году галоўны рэдактар ​​выданьня накіраваў заяўку аб акрэдытацыі аўтаркі пры Палаце прадстаўнікоў, каб дазволіць ёй асьвятляць працу дэпутатаў. Сакратарыят Палаты прадстаўнікоў праінфармаваў галоўнага рэдактара, што аўтарцы адмоўлена ў акрэдытацыі. Галоўны рэдактар ​​паўторна зьвярнуўся з просьбаю аб акрэдытацыі журналісткі, на гэты раз праз накіраваньне пісьмовага звароту на імя старшыні Палаты прадстаўнікоў, які паведаміў яму пра тое, што ён можа адправіць заяўку аб акрэдытацыі іншага журналіста газэты. Камітэт у гэтай справе нагадаў, што менавіта дзяржава павінна прадстаўляць праўнае абгрунтаваньне любога абмежаваньня, устаноўленага на ажыцьцяўленьне права свабоднага выказваньня меркаваньняў. Для мэтаў пункту 3 артыкула 19 Пакту норма павінна быць сфармуляваная з дастатковай выразнасьцю, каб асобныя індывіды маглі адпаведным чынам выбудоўваць свае паводзіны (справа 1985/2010).

 

Перасьлед за перавозку інфармацыі

 

 

 

Напярэдадні парлямэнскіх выбараў 2004 году ў Беларусі Аб’яднаная грамадзянская партыя (АГП) разам зь іншымі палітычнымі партыямі зфармавала выбарчы блёк, вядомы пад назвай “V-плюс”. 12 жніўня 2004 гаду жыхар Гомелю Уладзімер Кацора перавозіў з Менскц ў Гомель у сваім асабістым аўтамабілі каля 14 тыс. экзэмпляраў улётак з эмблемай “V-плюс”, якія мелі назву “Пяць крокаў да лепшага жыцьця” і яшчэ некаторую колькасьць асобнікаў газэтаў “Час” і “Новая газэта”. У Жлобіне Гомельскай вобласьці ягоны аўтамабіль быў спынены супрацоўнікамі ДАІ, аўтара даставілі ў адзьдзяленьне мясцовай міліцыі, дзе канфіскавалі ўсе ўлёткі і газэты, а Жлобінскі раённы суд Гомельскай вобласьці прызнаў аўтара вінаватым ва ўдзеле ў дзейнасцьі незарэгістраванай грамадзкай асацыяцыі й наклаў на яго штраф. Суд таксама вынес рашэньне аб зьнішчэньні больш за 14 000 улётак. У рашэньні по гэтай справе Камітэт адзначыў, што нават калі санкцыі, ужытыя да аўтара, дапускаюцца нацыянальным заканадаўствам, дзяржава ніяк не патлумачыла, чаму яны зьяўляліся неабходнымі з пункту гледжаньня адной з законных мэтаў, прадугледжаных у пункце 3 артыкула 19 Пакту, і чаму парушэньне патрабаваньня аб рэгістрацыі Міністэрствам юстыцыі выбарчага блёку “V -Плюс” зьявілася падставаю ня толькі для прыняцьця штрафных санкцыяў, але й для канфіскацыі ды зьнішчэньня ўлётак. Камітэт зрабіў выснову, што ў адсутнасьць адпаведных тлумачэньняў з боку дзяржавы абмежаваньні на карыстаньне правам на распаўсюд інфармацыі ня могуць лічыцца неабходнымі для абароны дзяржаўнай бясьпекі альбо грамадзкага парадку, альбо для забеспячэньня павагі правоў, альбо рэпутацыі іншых асобаў. Камітэт прыйшоў да высновы, што ў дадзеным выпадку правы аўтара, прадугледжаныя ў пункце 2 артыкула 19 Пакту, былі парушаныя (справа №1377/2005).

 

 

Падчас правядзення ў 2006 годзе ў Рэспубліцы Беларусь прэзідэнцкіх выбараў Віктар Карняенка, з’яўляючыся сябрам выбарчага штаба кандыдата ў прэзідэнты Аляксандра Мілінкевіча, перавозіў на асабістым аўтамабілі 28 тысяч выбарчых улётак з Мінска ў Гомель. 13 тысяч улётак складаліся з фатаграфіі Аляксандра Мілінкевіча на адну старонку з надпісам “Мілінкевіч – новы прэзыдэнт”, у той час як астатнія 15 тысяч складаліся з раздрукоўкі на дзьвюх старонках выбарчай праграмы кандыдата. Яго аўтамабіль быў спынены ў горадзе Жлобіне і абшуканы супрацоўнікамі ДАІ, у выніку чаго ўлёткі перадвыбарчага характару былі канфіскаваныя. Суд Жлобінскага раёна пакараў яго штрафам з канфіскацыяй 28 тысяч перадвыбарчых улётак. Камітэт у гэтай справе палічыў, што захопліваючы і знішчаючы без дастатковых апраўданняў незадоўга да дня выбараў адну чвэрць перадвыбарчых матэрыялаў кандыдата ў прэзідэнты, дзяржава парушыла права на свабоду выказвання меркавання спадара Карняенкі і г-на Мілінкевіча ў адпаведнасці з артыкулам 19 Пакта. Камітэт нагадаў, што права на свабоду выказвання меркавання не абсалютна і што яно можа падлягаць некаторым абмежаванням у адпаведнасці з артыкулам 19 Пакта. Урад Беларусі не прадставіў ніякага тлумачэння адносна пытання, чаму абмежаванне права спадара Карняенкі і г-на Мілінкевіча на распаўсюд інфармацыі было неабходным для адной з законных мэтаў, прадугледжанымі артыкулам 19 Пакта (справа №1553/2007).

 

 

20 жніўня 2006 году праваабаронца Алег Воўчак ехаў у Польшчу на асабістым аўтамабілі. Супрацоўнікі мытні абшукалі ягоны аўтамабіль і прад’явілі абвінавачваньне, паколькі ён нібыта перавозіў празь дзяржаўную мяжу забароненыя кнігі. Аўтар заявіў, што ў яго былі наступныя кнігі: адна кніга пад назвай “Хронікі ганебных паводзінаў ўраду: што сапраўды здарылася з генэралам Юрыем Захаранкам. Як і чаму?”; і тры асобнікі кнігі пад назвай “Прэзыдэнскія выбары 2006 году ў Беларусі: факты й камнтары”. Ён сьцвярджаў, што кнігі не былі забароненымі да перавозкі празь мяжу й што ён не быў абавязаны ўказваць іх у мытнай дэклярацыі. Кастрычніцкі раённы суд Бярэсьця аштрафаваў яго на $775. Камітэт у гэтай справе адзначыў, што нацыянальныя ўлады не патлумачылі, чаму было неабходна абмяжоўваць права аўтара на свабоду шукаць, атрымліваць і распаўсюджваць інфармацыю з пункту гледжанmня павагі правоў аkmбо рэпутацыі іншых асобаў альбо аховы дзяржаўнай бясьпекі, грамадзкага парадку, здароўя й маральнасьці насельніцтва. У дадзеных абставінах і пры поўнай адсутнасьці адпаведнай інфармацыі з боку дзяржавы ў абгрунтаваньне абмежаваньняў для мэтаў пункту 3 артыкула 19 Камітэт лічыць, што правы аўтара па пункце 2 артыкула 19 Міжнароднага пакту аб грамадзянскіх і палітычных правах былі парушаныя (справа №1991/2010).

 

 

30 лістапада 2010 году пры вяртаньні зь Летувы праваабаронца Леанід Судаленка быў дагледжаны супрацоўнікамі Ашмянскай мытні на пункце памежнага кантролю “Каменны Лог”. Падчас ператрусу супрацоўнікі мытні канфіскавалі дзесяць брашураў з назвай “Інструкцыя для кароткатэрміновых назіральнікаў на выбарах Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь”. Камітэт па справе адзначыў, што дзяржава не паведаміла ні свае заўвагі па сутнасьці, ні абгрунтаваньні альбо прычыны ў дачыненьні да таго, якім чынам на практыцы канфіскацыя адпаведных брашураў падпадае пад адно з законных абмежаваньняў, прадугледжаных пунктам 3 артыкула 19 Пакту, нават калі такое адабраньне дазволенае па законе. Камітэт таксама адзначыў, што беларускія ўлады не патлумачылі, чаму было неабходна абмяжоўваць права аўтара на свабоду шукаць, атрымліваць і распаўсюджваць інфармацыю для павагі правоў альбо рэпутацыі іншых асобаў альбо аховы дзяржаўнай бясьпекі, грамадзкага парадку, здароўя й маральнасьці насельніцтва. Пры адсутнасьці якой-небудзь інфармацыі з боку дзяржавы, якая апраўдвала б абмежаваньне права аўтара паведамленьні для мэтаў пункту 3 артыкула 19, Камітэт лічыць, што правы аўтара паведамленьня па пункце 2 артыкула 19 Пакту былі парушаныя (справа 2114/2011).

 

Леанід Судаленка спэцыяльна для
Беларускага Праўнага Парталу,
www.prava-by.info

Экспэртная дарацоўка дакумэнтальных дадзеных у матэрыяле Алякей Лапіцкі.

Падрыхтаваў Алесь ЛЕТА,
www.prava-by.info

Фота: Alaksiej Łapicki, Lićviny-INFA

 

 

Цэтлікі: , , , , , , , , ,

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>