2009 30/07

enemoМісія міжнародных назіральнікаў ENEMO, адным з першых заснавальнікаў якой зьяўляецца Праваабарончы цэнтар “Вясна”,  распаўсюдзіла заяву па выніках працы на датэрміновых парлямэнскіх выбарах у Рэспубліцы Малдова. Ніжэй поўны тэкст дакумэнту: (далей – правапіс першакрыніцы)

Місія міжнародных назіральнікаў ENEMO за датэрміновымі парламенцкімі выбарамі ў Рэспубліцы Малдова афіцыйна паведамляе, што цалкам адмаўляецца ад міжнароднага назірання за правядзеннем выбараў у Рэспубліцы Малдова. Місія заяўляе, што ва ўмовах, якія былі створаныя ўладай краіны, немагчыма правесці паўнавартасны працэс назірання. Акрамя супрацьдзеяння з боку афіцыйных уладаў, назіральнікі ад ENEMO сталі атрымліваць пагрозы ад невядомых асоб крымінальнай знешнасьці. У гэтай сітуацыі кіраўніцтва місіі не можа гарантаваць бясьпеку сваіх назіральнікаў, у тым ліку і акрэдытаваных, і змушаная спыніць сваю працу.

Па выніках сваёй працы місія ENEMO канстатуе:

Вышэйшыя органы ўлады Малдовы (Міністэрства ўнутраных спраў, Цэнтральная выбарчая камісія, міграцыйныя службы) перавысілі свае паўнамоцтвы, парушылі нацыянальнае заканадаўства, міжнародныя нормы і стандарты дэмакратычных выбараў.

Уладай Рэспублікі Малдова адмыслова створаныя ўмовы для дыскрэдытацыі выбарчага працэсу і падрыву даверу грамадскасці да вынікаў галасавання.

Акрамя супрацьдзеяння міжнародным назіральнікам таксама фіксаваліся факты неабгрунтаванай адмовы з боку ЦВК Малдовы ў акрэдытацыі назіральнікам ад іншых арганізацый.

Папярэдняе назіранне місіяй ENEMO паказала, што Рэспубліка Малдова мае сур’ёзныя праблемы ў правядзенні выбараў паводле патрабаванняў нацыянальнага і міжнароднага права.

Грамадская думка ў Малдове, нягледзячы на ўсе дзеянні ўлады па стварэнні негатыўнай вобразу міжнародных назіральнікаў, падтрымлівае ажыццяўленне міжнароднага маніторынгу выбарчага працэсу. Грамадства Малдовы імкнецца да сумленнасці і празрыстасці выбарчага працэсу.

22 ліпеня Цэнтральная выбарчая камісія Малдовы прыняла пастанову аб запрашэнні да назірання за выбарамі місію міжнародных назіральнікаў ENEMO (Еўрапейская сетка арганізацый па назіранні за выбарамі).

Для ўдзелу ў місіі далі сваю згоду 140 актывістаў грамадскіх арганізацый з 12 краін. Пры сціснутых тэрмінах працы місіі ў Малдове, удалося выканаць цалкам усе тэрміны падачы дакументаў, прадугледжаныя нацыянальным заканадаўствам.

Аднак Цэнтральная выбарчая камісія фармальна, без матывацый і тлумачэнняў адмовілася прадставіць акрэдытацыю большасці назіральнікаў ад ENEMO. Статут міжнародных афіцыйных назіральнікаў атрымалі толькі 53 з 140. Было адмоўлена ў акрэдытацыі і кіраўніку місіі Сяргею Ткачэнка.

Толькі 28 ліпеня 2009 года Цэнтральная выбарчая камісія прадставіла сваё рашэнне аб акрэдытацыі міжнародных назіральнікаў ад ENEMO. Само рашэнне ўтрымлівае пералік папярэдніх сваіх рашэнняў і канстатацыю факту акрэдытацыі.

Афіцыйнай матывацыі адмовы ў рашэнні – няма. ENEMO лічыць, што дадзеная адмова ў акрэдытацыі назіральнікаў з’яўляецца надуманым, дыскрымінацыйным па стаўленні да місіі ў цэлым і пэўным дзяржавам-удзельнікам у прыватнасці.

Паколькі большасць назіральнікаў у момант прыняцця рашэння Цэнтральнай выбарчай камісіяй ужо прыбылі на тэрыторыю Малдовы, кіраўніцтва місіі паўторна звярнулася ў ЦВК рэспублікі з просьбай аб акрэдытацыі ўсіх назіральнікаў. Вечарам 27 ліпеня ЦВК пакінуў у сіле сваё рашэнне па гэтым пытанні. 87 назіральнікаў Місіі ENEMO так і не былі акрэдытаваныя.

Фактычна на працягу ўсяго перыяду знаходжання кароткатэрміновых назіральнікаў у Малдове (з 26 па 28 ліпеня 2009 гады) афіцыйная ўлада прымала беспрэцэдэнтныя спробы па дыскрэдытацыі міжнародных назіральнікаў. Кіраўніцтва Цэнтральнай выбарчай камісіі і іншыя ўлады спрабавалі стварыць у вачах малдаўскага грамадства ілжывы вобраз Місіі ENEMO, прыпісваючы нашым назіральнікам розныя характарыстыкі, якія не адпавядаюць рэчаіснасці (крымінальнае мінулае, удзел у арганізацыі масавых беспарадкаў). Дэструктыўная пазіцыя малдаўскіх улад з’яўляецца цалкам неабгрунтаванай, паколькі назіральнікі Місіі з’яўляюцца лідэрамі вядучых грамадзянскіх арганізацый Цэнтральна-Усходняй Еўропы і краін былога СССР, і заўсёды ажыццяўляюць сваю працу на высокім прафесійным узроўні, у адпаведнасці з нацыянальнымі і міжнароднымі стандартамі.

Наступным недружалюбным крокам малдаўскіх уладаў па стаўленні да прадстаўнікоў ENEMO стала адмова ў доступе на тэрыторыю Малдовы 11 назіральнікам з Грузіі. 27 ліпеня ў аэрапорце Кішынёва памежныя службы затрымалі прадстаўнікоў грузінскай дэлегацыі. Пасля амаль сутак, праведзеных у памяшканні аэрапорта, назіральнікі былі адпраўленыя назад у Грузію. У сувязі з гэтым афіцыйныя органы Грузіі ўжо выступілі з нотай пратэсту.

Пасля паўторнай адмовы назіральнікам ENEMO у акрэдытацыі ў прадстаўнікоў місіі пачаліся праблемы з міграцыйнай паліцыяй. Увечары 27 чэрвеня да базы адпачынку, дзе пражывала большасць прадстаўнікоў місіі, прыбылі каля 30 прадстаўнікоў міграцыйных службаў. Пасля праверкі дакументаў яны затрымалі кіраўніка місіі Сяргея Ткачэнка  і доўгатэрміновага назіральніка Эдыля Байсалава і павезлі іх у невядомым кірунку.

Як высвятлілася пазней, Сяргей Ткачэнка  ўтрымліваўся ў галоўным офісе міграцыйнай службы, дзе яму настойліва рэкамендавалі падпісаць абавязацельства цягам 24 гадзін пакінуць тэрыторыю Малдовы. Кіраўнік місіі ENEMO адмовіўся гэта зрабіць, паколькі не бачыў прычын для гэтага. Каля 2 гадзін ночы Сяргея Ткачэнка вызвалілі.

Лёс Эдыля Байсалава больш 12 гадзін заставаўся невядомым для яго родных і кіраўнікоў Місіі. Толькі на наступны дзень стала вядома, што Байсалава дэпартавалі з Малдовы, нават не прдставіўшы магчымасці сабраць асабістыя рэчы.

У 6 гадзін раніцы 28 ліпеня міграцыйная паліцыя Малдовы ўварвалася ў гасцініцы ў гарадах Бельцы і Сарокі і затрымала назіральнікаў ад ENEMO. Пазней, як прызнаваліся пад час гутаркі самі праваахоўнікі, загад аб “падняцці з ложкаў” паступіў яшчэ апоўначы. Аднак выканаўцы пераканалі сваё начальства пачакаць раніцы і проста арганізавалі дзяжурства на ўваходзе ў нумары.

На працягу некалькіх гадзін на іх аказваўся псіхалагічны ціск, з мэтай падпісання імі абавязацельстваў пакінуць краіну цягам сутак. Пры гэтым на руках у міграцыйнай паліцыі знаходзіліся спісы назіральнікаў, прадстаўленыя ім Цэнтральнай выбарчай камісіяй. Галоўнай падставай затрымання назіральнікаў міграцыйнай паліцыяй з’яўлялася адсутнасць акрэдытацый Цэнтральнай выбарчай камісіі, а не парушэнне пашпартнага рэжыму. Тым не менш, назіральнікі ад ENEMO адмаўляліся падпісаць згоду аб выездзе з краіны.

У горадзе Сарокі 5 назіральнікаў ад Украіны былі дастаўленыя ў суд, паколькі, па меркаванні афіцыйнай Малдовы, яны патрапілі ў дзяржаву нелегальна. Назіральнікі з Украіны сапраўды заехалі ў Малдову праз тэрыторыю Прыднястроўя. Але, як паведаміў консул Украіны ў Малдове, такі спосаб перасячэння мяжы не супярэчыць міжнародным дамовам. На працягу некалькіх гадзінаў украінскія назіральнікі ўтрымоўваліся ў дрэнных умовах, на іх аказваўся псіхалагічны і маральны ціск. Праз некалькі гадзін суд прыняў рашэнне аштрафаваць і дэпартаваць грамадзян Украіны. Назіральнікаў дэпартавалі, не даўшы скарыстацца правам на апеляцыю і з парушэннем працэдуры дэпартацыі.

Сутыкнуўшыся з сістэмнымі перашкодамі, арганізаванымі ўладай, Місія ENEMO, тым не менш, выказвае падзяку малдаўскаму народу за ветлівы прыём і шчырае стаўленне да міжнародных назіральнікаў. Верым, што Малдову чакаюць пазітыўныя змены на шляху паўнавартаснага забеспячэння правоў і свабод грамадзян.

Дапаўненне

Місія ENEMO (Еўрапейская сетка маніторынгавых грамадскіх арганізацый) планавала ажыццявіць назіранне за ходам пазачарговых Парламенцкіх выбараў Рэспублікі Малдова 29 ліпеня 2009 года.

22 ліпеня 2009 гады кіраўніцтва місіі ЕNEMO атрымала ад Цэнтральнай выбарчай камісіі Рэспублікі Малдова запрашэнне для назірання за выбарчым працэсам і ходам галасавання на пазачарговых Парламенцкіх выбарах. У запрашэнні Цэнтральная выбарчая камісія выказвала надзею на развіццё плённага супрацоўніцтва і адносін паміж нашымі арганізацыямі.

Планавалася, што ў працы місіі павінны былі прыняць удзел 6 доўгатэрміновых і каля 100 кароткатэрміновых назіральнікаў з 12 краін СНД, Усходняй і Цэнтральнай Еўропы (Украіны, Расеі, Беларусі, Чарнагорыі, Албаніі, Арменіі, Грузіі, Азербайджана, Казахстана, Харватыі, Кіргізіі, Македоніі).

Як паведаміў раней БЕЛАПАН віцэ-прэзідэнт Міжнароднай федэрацыі правоў чалавека Алесь Бяляцкі, з Малдовы высланыя дзевяцьсябраў аргкамітэта па стварэнні праваабарончага грамадскага аб’яднання “Наша Вясна”.

“Гэтая місія назіральнікаў з’ехала з Малдовы. Фармальнай прычынай дэпартацыі паслужыла тое, што назіральнікі знаходзіліся там без акрэдытацыі Цэнтральнай выбарчай камісіі. Нягледзячы на тое, што два чалавекі былі акрэдытаваныя, яны таксама вырашылі пакінуць краіну, паколькі ў такім складзе поўную карціну выбараў атрымаць немагчыма”.

*

*

(Паведамленне рас.)

Миссия международных наблюдателей ENEMO, одним из учредителей которой является Правозащитный центр «Весна», распостранила в среду заявление по результатам работы на досрочных парламентских выборах в Республике Молдова. Ниже следует полный текст документа:

Миссия международных наблюдателей ENEMO за досрочными парламентскими выборами в Республике Молдова официально сообщает, что полностью отказывается от международного наблюдения за проведением выборов в Республике Молдова. Миссия заявляет, что в условиях, которые были созданы властью страны, невозможно провести полноценный процесс наблюдения. Кроме противодействия со стороны официальных властей, наблюдатели от ENEMO стали получать угрозы от неизвестных лиц криминальной внешности. В этой ситуации руководство миссии не может гарантировать безопасность своих наблюдателей, в том числе и аккредитированных, и вынуждена прекратить свою работу.

По результатам своей работы миссия ENEMO констатирует:

• Высшие органы власти Молдовы (Министерство внутренних дел, Центральная избирательная комиссия, миграционные службы) превысили свои полномочия, нарушили национальное законодательство, международные нормы и стандарты демократических выборов.

• Властью Республики Молдова специально созданы условия для дискредитации избирательного процесса и подрыва доверия общественности к результатам голосования.

• Кроме противодействия международным наблюдателям также фиксировались факты необоснованного отказа со стороны ЦИК Молдовы в аккредитации наблюдателям от других организаций.

• Предварительное наблюдение миссией ENEMO показало, что Республика Молдова имеет серьезные проблемы в проведении выборов согласно требованиям национального и международного права.

• Общественное мнение в Молдове, несмотря на все действия власти по созданию негативного образа международных наблюдателей, поддерживает осуществление международного мониторинга избирательного процесса. Общество Молдовы стремится к честности и прозрачности избирательного процесса.

22 июля Центральная избирательная комиссия Молдовы приняла постановление о приглашении к наблюдению за выборами миссию международных наблюдателей ENEMO (Европейская сеть организаций по наблюдению за выборами).
Для участия в миссии дали свое согласие 140 активистов общественных организаций из 12 стран. При сжатых сроках работы миссии в Молдове, удалось соблюсти полностью все сроки подачи документов, предусмотренные национальным законодательством.

Однако Центральная избирательная комиссия формально, без мотиваций и объяснений отказалась предоставить аккредитацию большинству наблюдателей от ENEMO. Статус международных официальных наблюдателей получили только 53 из 140. Было отказано в аккредитации и руководителю миссии Сергею Ткаченко.

Только 28 июля 2009 года Центральная избирательная комиссия предоставила свое решение об аккредитации международных наблюдателей от ENEMO. Само решение содержит перечень предыдущих своих решений и констатацию факта аккредитации.
Официальной мотивации отказа в решении – нет. ENEMO считает, что данный отказ в аккредитации наблюдателей является надуманным, дискриминационным по отношению к миссии в целом и конкретным государствам-участникам в частности.

Поскольку большинство наблюдателей в момент принятия решения Центральной избирательной комиссией уже прибыли на территорию Молдовы, руководство миссии повторно обратилось в ЦИК республики с просьбой об аккредитации всех наблюдателей Вечером 27 июля ЦИК оставил в силе свое решение по этому вопросу. 87 наблюдателей Миссии ENEMO так и не были аккредитованы. .

Фактически на протяжении всего периода пребывания краткосрочных наблюдателей в Молдове (с 26 по 28 июля 2009 года) официальная власть предпринимала беспрецедентные попытки по дискредитации международных наблюдателей. Руководство Центральной избирательной комиссии и другие власти пытались создать в глазах молдавского общества ложный образ Миссии ENEMO, приписывая нашим наблюдателям различные характеристики, которые не отвечают действительности (уголовное прошлое, участие в организации массовых беспорядков). Деструктивная позиция молдавских властей является совершенно необоснованной, поскольку наблюдатели Миссии являются лидерами ведущих гражданских организаций Центрально-Восточной Европы и стран бывшего СССР, и всегда осуществляют свою работу на высоком профессиональном уровне, в соответствии с национальными и международными стандартами.

Следующим недружественным шагом молдавских властей по отношению к представителям ENEMO стал отказ в доступе на территорию Молдовы 11 наблюдателям из Грузии. 27 июля в аэропорту Кишинева пограничные службы задержали представителей грузинской делегации. После почти суток, проведенных в помещении аэропорта, наблюдатели были отправлены назад в Грузию. В связи с этим официальные органы Грузии уже выступили с нотой протеста.

После повторного отказа наблюдателям ENEMO в аккредитации у представителей миссии начались проблемы с миграционной полицией. Вечером 27 июня к базе отдыха, где проживало большинство представителей миссии, прибыли около 30 представителей миграционных служб. После проверки документов они задержали руководителя миссии Сергея Ткаченко и долгосрочного наблюдателя Эдиля Байсалова и увезли их в неизвестном направлении.

Как выяснилось позже, Сергей Ткаченко удерживался в главном офисе миграционной службы, где ему настойчиво рекомендовали подписать обязательство в течении 24 часов покинуть территорию Молдовы. Руководитель миссии ENEMO отказался это сделать, поскольку не видел причин для этого. Около 2 часов ночи Сергея Ткаченко освободили.

Судьба Эдиля Байсалова более 12 часов оставалась неизвестной для его родных и руководителей Миссии. Только на следующий день стало известно, что Байсалова депортировали из Молдовы, даже не предоставив возможности собрать личные вещи.

В 6 часов утра 28 июля миграционная полиция Молдовы ворвалась в гостиницы в городах Бельцы и Сороки и задержала наблюдателей от ENEMO. Позднее, по признанию в частных разговорах самих правоохранителей, приказ о «поднятии с кроватей» поступил еще в полночь. Однако исполнители убедили свое начальство подождать утра и просто организовали дежурство на входе в номера.

На протяжении нескольких часов на них оказывалось психологическое давление, с целью подписания ими обязательства покинуть страну в течении суток. При этом на руках в миграционной полиции находились списки наблюдателей, предоставленные им Центральной избирательной комиссией. Главным основанием задержания наблюдателей миграционной полицией являлось отсутствие аккредитаций Центральной избирательной комиссии, а не нарушение паспортного режима. Тем не менее, наблюдатели от ENEMO отказывались подписать согласие о выезде из станы.

В городе Сороки 5 наблюдателей от Украины были доставлены в суд, поскольку, по мнению официальной Молдовы, они въехали в государство нелегально. Наблюдатели из Украины действительно въехали в Молдову через территорию Приднестровья. Но, как сообщил консул Украины в Молдове, такой способ пересечения границы не противоречит международным соглашениям. На протяжении нескольких часов украинские наблюдатели содержались в плохих условиях, на них оказывалось психологическое и моральное давление. Через несколько часов суд принял решение оштрафовать и депортировать граждан Украины. Наблюдателей депортировали, не дав воспользоваться правом на апелляцию и с нарушением процедуры депортации.

Столкнувшись с системными препятствиями, организованными властью, Миссия ENEMO, тем не менее, выражает благодарность молдавскому народу за радушный прием и искреннее отношение к международным наблюдателям. Верим, что Молдову ждут позитивные изменения на пути полноценного обеспечения прав и свобод граждан.
Примечание.

Миссия ENEMO (Европейская сеть мониторинговых общественных организаций) планировала осуществить наблюдение за ходом внеочередных Парламентских выборов Республики Молдова 29 июля 2009 года.

22 июля 2009 года руководство миссии ЕNEMO получило от Центральной избирательной комиссии Республики Молдова приглашение для наблюдения за избирательным процессом и ходом голосования на внеочередных Парламентских выборах. В приглашении Центральная избирательная комиссия выражала надежду на развитие плодотворного сотрудничества и отношений между нашими организациями.

Планировалось, что в работе миссии должны были принять участие 6 долгосрочных и порядка 100 краткосрочных наблюдателей из 12 стран СНГ, Восточной и Центральной Европы (Украины, России, Белоруссии, Черногории, Албании, Армении, Грузии, Азербайджана, Казахстана, Хорватии, Киргизии, Македонии).

Как сообщил ранее БелаПАН вице-президент Международной федерации прав человека Алесь Беляцкий, из Молдовы высланы девять членов оргкомитета по созданию правозащитного общественного объединения «Наша Вясна».

«Эта миссия наблюдателей уехала из Молдовы. Формальной причиной депортации послужило то, что наблюдатели находились там без аккредитации Центральной избирательной комиссии. Несмотря на то, что два человека были аккредитованы, они также решили покинуть страну, поскольку в таком составе полную картину выборов получить невозможно. Подробности будут известны, когда в Минск приедет наш юрист Владимир Лабкович», — сказал Беляцкий.

Паводле spring96.org

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>