2009 12/08

Mihal PAstuhouПасьля ўвядзеньня новага закона «Аб СМІ» кантраляваць працу выданьняў сталі ня толькі мясцовыя ўлады, але таксама міліцыя й пракуратура.

У інтэрвію «Нямецкай хвалі» кіраўнік Цэнтру праўнай абароны пры Беларускай асацыяцыі журналістаў Міхал Пастухоў аналізуе становішча й практыку праваўжываньня закону «Аб СМІ», які ўступіў у сілу ў лютым 2009 года.

Па меркаваньні Міхала Пастухова, новы закон «Аб СМІ» дае ўладам шырокія магчымасьці для ўзмацненьня жорсткасьці кантролю за недзяржаўнымі грамадзка-палітычнымі выданьнямі.

– Якіх зменаў больш – дадатных альбо адмоўных – прынёс новы закон беларускім мас-мэдыям?

– Дадатнага ня так шмат, паколькі гэты закон фактычна захоўвае ўсе асноўныя палажэньні закону «Аб СМІ», які прыняты ў 1995 годзе. Можна адзначыць, што адменена ўзгадненьне разьмяшчэньня рэдакцыяў СМІ зь мясцовымі ворганамі ўлады. Гэта адчыняе пэўную прастору для стварэньня новых выданьняў.

Да плюсаў можна аднесьці гэтак жа й тое, што фармальна працэдура рэгістрацыі газэтаў спрасьцілася. Хоць гэта зусім не азначае, што ў выніку яна стапрасьціцца й для незалежных грамадзка-палітычных выданьняў. Можа знайсьціся маса перашкодаў і фармальных прычынаў для адмовы.

Да негатыўных момантаў, якія прынёс новы закон «Аб СМІ», я б аднёс спробу паставіць інтэрнэт у прававыя рамкі. Інтэрнэт-выданьні таксама будуць падлягаць рэгістрацыі, калі будзе прынята пастанова ўраду, якая вызначыць парадак іхнае працы.

Увогуле кантроль за дзейнасьцю мас-мэдыяў стаў больш жорсткім. Зараз ня толькі Міністэрства інфармацыі, але таксама й ворганы пракуратуры маюць права выносіць папярэджаньні выданьням за любыя парушэньні заканадаўства аб СМІ. А гэта спрашчае працэдуру ліквідацыі непажаданых газэтаў і часопісаў.

– У Беларусі важную ролю адыгрывае ня толькі ўтрыманьне тых альбо іншых нарматыўных актаў, але й праваўжывальная практыка. Як яна зьмянілася ў сфэры СМІ пасьля прыняцьця новага закону?

– Паўгады дзеяньні закону пакуль яшчэ не прынесьлі рэзка нэгатыўных прыкладаў ужываньня ягоных нормаў, але, тым ня менш, выявілі шэраг адмоўных тэндэнцыяў. Дакумэнт адкрывае шырокія магчымасьці для Міністэрства інфармацыі, пракуратуры й ідэалягічных падразьдзяленьняў выканкамаў па кантролі, у першую чаргу, за дзейнасьцю незалежных грамадзка-палітычных выданьняў.

Напрыклад, ворганы пракуратуры сталі больш актыўна кантраляваць працу карэспандэнтаў замежных СМІ. А ворганы міліцыі выяўляюць актыўнасьць у перасьледзе распаўсюджвальнікаў незарэгістраваных малатыражных выданьняў, якія могуць існаваць і без рэгістрацыі, калі выдаюцца тыражом да 300 асобнікаў.

– Якія палажэньні дзейснага закону аб СМІ, на ваш погляд, маюць патрэбу ў карэктыроўцы?

– Я б адзначыў два слабых месца новага закону. Трэба адмяніць абавязковую рэгістрацыю, працэдура якая досыць складаная й фармалізаваная.

А яшчэ трэба адмяніць цьвёрдыя карныя санкцыі ў стаўленьні да тых СМІ, якія дапушчаюць адхіленьні ад патрабаваньняў закону. Бо зараз газета на працягу года можа быць зачыненая па ініцыятыве мясцовага пракурору, калі ён вынясе ня менш двух папярэджаньняў альбо заснавальніку, альбо рэдакцыі.

*

*

(Паведамленьне, рас.)

После введения нового закона «О СМИ» контролировать работу изданий стали не только местные власти, но также милиция и прокуратура.

В интервью «Немецкой волне» руководитель Центра правовой защиты при Белорусской ассоциации журналистов Михаил Пастухов анализирует положения и практику правоприменения закона «О СМИ», вступившего в силу в феврале 2009 года

По мнению Михаила Пастухова, новый закон «О СМИ» дает властям широкие возможности для ужесточения контроля за негосударственными общественно-политическими изданиями.

– Каких перемен больше – положительных или отрицательных – принес новый закон белорусским масс-медиа?

– Положительного не так много, поскольку этот закон фактически сохраняет все основные положения закона «О СМИ», принятого в 1995 году. Можно отметить, что отменено пресловутое согласование размещения редакций СМИ с местными органами власти. Это открывает определенный простор для создания новых изданий.

К плюсам можно отнести так же и то, что формально процедура регистрации газет стала более простой. Хотя это вовсе не означает, что в результате она упростится для независимых общественно-политических изданий. Может найтись масса препятствий и формальных причин для отказа.

К негативным моментам, которые принес новый закон «О СМИ», я бы отнес попытку поставить интернет в правовые рамки. Интернет-издания тоже будут подлежать регистрации, когда будет принято постановление правительства, которое определит порядок их работы.

В целом же контроль за деятельностью масс-медиа ужесточился. Теперь не только Министерство информации, но также и органы прокуратуры имеют право выносить предупреждения изданиям за любые нарушения законодательства о СМИ. А это упрощает процедуру ликвидации неугодных газет и журналов.

– В Беларуси важную роль играет не только содержание тех или иных нормативных актов, но и правоприменительная практика. Как она изменилась в сфере СМИ после принятия нового закона?

– Полгода действия закона пока еще не принесли резко негативных примеров применения его норм, но, тем не менее, выявили ряд отрицательных тенденций. Документ открывает широкие возможности для Министерства информации, прокуратуры и идеологических подразделений исполкомов по контролю, в первую очередь, за деятельностью независимых общественно-политических изданий.

Например, органы прокуратуры стали более активно контролировать работу корреспондентов зарубежных СМИ. А органы милиции проявляют активность в преследовании распространителей незарегистрированных малотиражных изданий, которые могут существовать и без регистрации, если издаются тиражом до 300 экземпляров.

– Какие положения действующего закона о СМИ, на ваш взгляд, нуждаются в корректировке?

– Я бы отметил два слабых места нового закона. Надо отменить обязательную регистрацию, процедура которой достаточно сложна и формализована.

А еще надо отменить жесткие карательные санкции в отношении тех СМИ, которые допускают отступления от требований закона. Ведь теперь газета в течение года может быть закрыта по инициативе местного прокурора, если он вынесет не менее двух предупреждений либо учредителю, либо редакции.

Паводле www.charter97.org

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>