Не забірай жыцьцё!
2009 29/08

Праваабаронцы Алесь Бяляцкі, Валянцін Стэфановіч і Уладзімер Лабковіч атрымалі адказ зь Міністэрства абароны на свой зварот, у якім патрабавалі спыніць незаконны перасьлед і ціск на ваенаслужачага Ф. Вячорку ды іншых беларускамоўных служачых ў сувязі з выкарыстаньнем імі беларускай мовы пры праходжаньні вайсковае службы. (далей – правапіс першакрыніцы)

Адносна некаторых аспектаў прызыву на вайсковую службу грамадзянаў Франка Вячоркі, Дзмітрыя Жалезнічэнкі, Івана Шылы, Дзмітрыя Федарука, Алеся Каліты, а таксама праходжанне імі вайсковай службы ў шэрагах узброеных сілаў Рэспублікі Беларусь, пра якія паведамлялі праваабаронцы, прадстаўнік Міністэрства абароны адказаў ў звыклай для гэтага ведамства лаканічнай форме: “прызыў у войска Ф. В. Вячоркі і іншых пералічаных Вамі вайскоўцаў ажыццёўлены ў поўнай адпаведнасці з заканадаўствам, што пацвярджаецца некалькімі праверкамі ў адпаведны перыяд”.

У атрыманым з Міністэрства абароны адказе катэгарычна адмаўляецца факт дысцыплінарнага пераследу радавога Франака Вячоркі ў сувязі з выкарыстаннем ім беларускай мовы, як і іншых вайскоўцаў. Маўляў радавога Вячорку пакаралі “за нетактоўныя паводзіны са старэйшым па воінскім званні, няведанне і нежаданне выконваць патрабаванні агульнавайсковых статутаў Узброеных сіл Рэспублікі Беларусь”.

У сваім адказе Міністэрства абароны спрабуе пераканаць, што беларуская мова ў войску займае пачэснае месца. Прыводзяцца таксама і прыклады “шанавання” беларускай мовы, якая згодна са сцвярджэннем выканваючага абавязкі памочніка Міністра абароны па ідэалагічнай рабоце ва Узброеных сілах палкоўніка У. Макарава, “несумненна, ва Узброеных сілах з’яўляецца першай”(!).

Так, напрыклад, прыводзяцца факты, што Міністэрства абароны “шырока разрэкламавала баявыя дакументы на беларускай мове, якія выдаваліся ў дваццатых гадах мінулага стагоддзя”, а камандзір роты ганаровай варты ажыццяўляе прывітальны даклад на беларускай мове. Такія вось поспехі ў беларусізацыі войска.

Далей, як вялікае дасягненне, падаецца, што “на канцэртах, якія арганізуе ваеннае ведамства, колькасць песен на беларускай мове перавышае 50%”. Ёсць беларускія песні і ў рэпертуары страявых песень Узброеных Сіл. “Пры гэтым вайсковым ведамствам усяляк заахвочваецца выкананне страявых песень на беларускай мове”, зазначае прадстаўнік Міністэрства абароны.

І толькі ў адным абзацы утрымліваецца адказ па сутнасці: “Разам з тым, калі ў пэўным воінскім падраздзяленні па рашэнні адпаведнага камандзіра (начальніка) выконваецца песня на рускай мове, то дэманстратыўная адмова ад яе выканання адным з вайскоўцаў (у дадзеным выпадку Ф. В. Вячоркам) з’яўляецца не чым іншым, як відавочнай адмовай ад выканання загаду начальніка, здзейсненая ў страі і перад строем”. Вось так: ёсць у нас і беларускія песні, але вы, беларусы, будзеце спяваць па-расейску, паколькі так загадаў начальнік.

Пра што яшчэ можна тады казаць, прачытаўшы такі адказ? А казаць можна яшчэ пра многае.

Напрыклад пра тое, што чыноўнік ваеннага ведамства абвінавачвае Франака Вячорку ў тым, што ягоныя дзеянні (адмова выконваць песню па-расейску) “накіраваныя на штучнае проціпастаўленне дзвух дзяржаўных моў, гэта значыць пропаведзь варожасці на моўнай глебе, што з’яўляецца парушэннем артыкула 6 Закона РБ “Аб мовах у Рэспубліцы Беларусь”.

Зварот праваабаронцаў па фактах моўнай дыскрымінацыі ваеннаслужачага Франака Вячоркі разгледзела таксама і Гомельская міжгарнізонная ваенная пракуратура. Пра гэта раней прадстаўнікам ПЦ “Вясна” ў афіцыйным лісце паведаміў прадстаўнік Генеральнай пракуратуры, начальнік аддзела па наглядзе за выкананнем заканадаўства ў войску і на транспарце саветнік юстыцыі А. А. Бязуглы.

У лісце паведамляецца, што “дзеянні службовых асоб, якія аддаюць загад ваеннаслужачым выконваць у складзе падраздзялення страявыя песні на адной з дзяржаўных моваў, не супярэчаць дзеючаму заканадаўству”.

Як вынікае з адказу Гомельскай міжгарнізоннай ваеннай пракуратуры: “заўвагі службовых асоб вайсковай часткі 48694 з нагоды аддаваемых Франаку Вячорку каманд звязаныя не з выкарыстаннем беларускай мовы, а з яе скажэннем і няправільным вымаўленнем ім асобных каманд на беларускай мове”.

Такім чынам, справа ўся ў тым, што салдат Вячорка папросту ня ведае мовы беларускай. Вось да такой нечаканай высновы прыйшла ўрэшце рэшт пракурорская праверка.

Не цяжка здагадацца, што ў ходзе “праведзенай праверкі парушэнняў законнасці не выяўлена, падстаў для ўнясення актаў пракурорскага нагляду не прагледжваецца”.

*

*

(Паведамленьне, рас.)

Правозащитники Алесь Беляцки, Валентин Стэфанович и Владимир Лабкович получили ответ из Министерства обороны на своё обращение, в котором требовали остановить незаконное преследование и давление на ваеннослужащего Ф. Вечерку и других беларускоязычных служащих  в связи с использованием ими беларуского языка при прохождении армейской службы.

Относительно некоторых аспектов призыва на армейскую службу граждан Франка Вечёрки, Дмитрия Железниченко, Ивана Шило, Дмитрия Федарука, Алеся Колиты, а также прохождение ими армейской службы в рядах вооруженных сил Республики Беларусь, про которые сообщали правозащитники, представитель Министерства обороны ответил в привычной для этого ведомства лаконичной форме: “призыв в армию Ф. В. Вечёрки и других перечисленных Вами военнослужащих осуществлен в полном соответствии с законодательством, что подтверждается несколькими проверками в соответствующий период”.

В полученном из Министерства обороны ответе категорически отвергается факт дисциплинарного преследования рядового Франака Вечёрки в связи с использованием им беларуского языка, как и других военнослужащих. Мол рядового Вечёрку наказали “за нетактичное поведение со старшим по воинскому званию, незнание и нежелание исполнять требования общевойсковых уставов Вооруженных сил Республики Беларусь”.

В своем ответе Министерство обороны пытается убедить, что беларуский язык в армии занимает почетное место. Приводятся также и примеры “почитания” беларуского языка, который согласно утверждению исполняющего обязанности помощника Министра обороны по идеологической работе в Вооруженных силах полковника В. Макарова, “несомненно, в Вооруженных силах является первой”(!).

Да, например, приводятся факты, что Министерство обороны “широко разрекламировало боевые документы на беларуском языке, которые выдавались в двадцатых годах прошлого столетия”, а командир роты почетного караула осуществляет приветственный доклад на беларуском языке. Такие вот успехи в белорусизации армии.

Далее, как большое достижение, преподносится, что “на концертах, которые организует военное ведомство, количество песен на беларуском языке превышает 50%”. Есть беларуские песни и в репертуаре строевых песен Вооруженных Сил. “При этом армейским ведомством всячески поощряется выполнение строевых песен на беларуском языке”, отметил представитель Министерство обороны.

И только в одном абзаце содержится ответ по существу: “Вместе с тем, когда в определенном воинском подразделении по решению соответствующего командира (начальника) исполняется песня на русском языке, то демонстративный отказ от ее выполнения одним из военнослужащих (в данном случае Ф. В. Вечёрком) является ни чем другим, как очевидным отказом от выполнения приказа начальника, совершёный в строю и перед строем”. Вот так: есть у нас и беларуские песни, но вы, беларусы, будете петь по-русски, поскольку так приказал начальник.

О чем ещё можно тогда говорить, прочитав такой ответ? А говорить можно ещё про многое.

Например про то, что чиновник военного ведомства обвиняет Франака Вечёрку в том, что его действия (отказ исполнять песню по-русски) “направленные на искусственное противопоставление двух государственных языков, то есть пропоганда враждебности на языковой почве, что является нарушением статьи 6 Закона РБ “О языках в Республике Беларусь”.

Обращение правозащитников по фактам языковой дискриминации военнослужащего Франака Вечёрки рассмотрела также и Гомельская межгарнизонная военная прокуратура. Про это раньше представителям ПЦ “Весна” в официальном листе сообщил представитель Генеральной прокуратуры, начальник отдела по наблюдению за выполнением законодательства в армии и на транспорте советник юстиции А. А. Безуглы.

В письме сообщается, что “действия служебных лиц, которые отдают приказ военнослужащим исполнять в составе подразделения строевые песни на одной из государственных языков, не противоречат действующему законодательству”.

Как следует из ответа Гомельской межгарнизонной военной прокуратуры: “замечания служебных лиц армейской части 48694 по поводу аддаваемых Франаку Вечёрке команд связаны не с использованием беларуского языка, а с его искажением и неправильным произношением им отдельных команд на беларуском языке”.

Таким образом, дело всё в том, что солдат Вечёрка попросту не знает языка беларуского. Вот к такому неожиданному выводу пришла в конце концов прокурорская проверка.

Не трудно угадать, что в ходе “проведенной проверки нарушений законности не выявлено, оснований для принятия актов прокурорского наблюдения не усматривается”.

Паводле spring96.org ,

Алесь ЛЕТА,

Беларускі Праўны Партал.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>