2011 06/05
committee-on-international-control

Зыходзячы з праведзенага намі аналізу падставаў ўзбуджэньня, разсьледваньня й судовага разгляду шэрагу крымінальных спраў * у адносінах да асобаў, якія маюць дачыненьне да падзеяў 19 сьнежня 2010 году, і, перш за ўсё, з асноўных палажэньняў дакладу Спэцыяльнага дакладчыка Камітэту, матэрыялаў незалежнага судовага маніторынгу, якое ажыцьцяўляецца Міжнароднай назіральнай місыяй камітэту, і іншых ейных аналітычных дакумэнтаў, лічым неабходным канстатаваць, што: (далей – правапіс першакрыніцы)

1. Заканадаўства Рэспублікі Беларусь, якое адносіцца да парадку правядзення масавых мерапрыемстваў, а таксама міжнародна-прававыя стандарты ў гэтай сферы, дазваляюць вылучыць наступныя магчымыя парушэнні іх правапрымянення:

а) арганізацыя і ўдзел у масавых беспарадках, якія суправаджаліся насіллем над асобай, пагромамі, падпаламі, знішчэннем маёмасці, узброеным супрацівам прадстаўнікам улады (арт. 293 КК РБ, ч.1, 2);

б) арганізацыя і ўдзел у дзеяньнях, якія груба парушаюць грамадзкі парадак, у тым ліку ў дачыненні да масавых мерапрыемстваў;

в) іншыя правапарушэнні, звязаныя з невыкананнем парадку правядзення масавых мерапрыемстваў (арт. 23. 34 КаАП РБ) або якія не адносяцца да здейсненых пры іх ажыццяўленні дзеянняў, прадугледжаных арт. арт. 293 і 342 КК РБ (гл. 17 КаАП РБ).

2. Маюцца важкія падставы меркаваць, што пры даследаванні ** абставінаў падзей 2010/12/19 і здзейсненых па іх ходу правапарушэнняў не было забяспечана поўнае і дастатковае даказваньне наяўнасці падзеі злачынства з пункту гледжання уліку такіх фактараў, як:

а) намеры арганізатараў масавых мерапрыемстваў, у тым ліку няўзгодненых з мясцовымі ўладамі, на наўмыснае прычыненне шкоды ў ходзе іх правядзення;

б) адказнасць арганізатараў мерапрыемства за дзеянні далучыліся да іх старонніх асоб, удзел якіх не маг быць выключаны пры арганізацыі мерапрыемства;

в) распазнаванне юрыдычнай кваліфікацыі тых ці іншых супрацьпраўных дзей (згодна з п. 1 дадзенага мемарандума), г.зн. аднясенне абвінавачвання ў дачыненні да канкрэтных арганізатараў альбо ўдзельнікаў падзей 19.12.2010г. да дадзенага складу крымінальнага злачынства, да адміністрацыйнага правапарушэння або іх адсутнасці.

Пры гэтым неабходна ўлічваць, што даказваньне віны ў адпаведнасці з абвінавачваннямі:

– па арт. 293 КК РБ патрабуе наяўнасці групы асоб, якая ажыццяўляе беспарадкі, аналізу на прадмет іх масавасці і агрэсіўнасці, а таксама цяжару наступстваў;

– па арт. 342 КК РБ патрабуе наяўнасці групавых дзеянняў, якія парушаюць грамадзкі парадак, і іх грубага характару, спалучанага з відавочным непадпарадкаваннем або які пацягнуў названыя ў дадзеным артыкуле КК наступствы;

г) рэальнае і непасрэднае дачыненне падазронага або абвінавачанага да здзяйснення супрацьпраўных дзеянняў, абгрунтаванае несфальсіфікаванымі і несупярэчнымі сведчаннямі і якое не базуецца на прыярытэце яго ўласных прызнанняў на дасудовай стадыі расследавання крымінальнай справы.

3. Акрамя крымінальна-прававых аспектаў абвінавачванні ў адрас названых асоб, сур’ёзную занепакоенасць выклікалі працэсуальныя меры, звязаныя з утрыманнем пад вартай і характарам расследавання адпаведных крымінальных спраў. Маецца на ўвазе выбіральнасць прымененых мер стрымання для асобных падазраваных і абвінавачаных, жорсткія і часам негуманныя ўмовы іх утрымання пад вартай, непрапарцыйнае і неправамернае прымяненне да іх іншых мер працэсуальнага характару.

4. Мелі месца і іншыя абставіны, якія дапаўняюць вышэйсказанае, у прыватнасці, абмежаванні права на абарону і правы на доступ да інфармацыі ў сувязі з расследаваннем названых крымінальных спраў, факты ціску на адвакатаў, журналістаў і праваабаронцаў, якія ажыццяўлялі сваю законную дзейнасць у сувязі з наступствамі падзей 19.12.10 (гл. аналітычныя матэрыялы і заявы Міжнароднай назіральнай місіі).

У сувязі з вышэйсказаным, лічым, што ўжо адбыліся судовыя разгляды і папярэднія ім следчыя дзеянні насілі палітычна матываваны характар, што дазваляе прызнаць асуджаных па гэтых справах палітвязнямі.

Таму Камітэт міжнароднага кантролю за выкананнем правоў чалавека ў Рэспубліцы Беларусь выказвае крайнюю заклапочанасць тым, што распачатыя ў канцы красавіка 2011 года новыя судовыя працэсы ў адносінах да асобаў, якія маюць дачыненне да падзеяў 19.12.10, з вялікай верагоднасцю будуць насіць палітычна-матываваны характар.

Такім чынам, лічым, што адэкватным патрабаваннем да кампетэнтных органаў дзяржаўнай улады Рэспублікі Беларусь з’яўляецца:
дадатковае правядзенне расследавання падзей, якія мелі месца ў цэнтры Мінска 19 сьнежня 2010 г., у рамках не завершанай на дадзены момант крымінальнай справы № 10011110362, з перадачай іх у адпаведныя судовыя органы ў адносінах да асобаў, абвінавачваных у датычнасьці да гэтых падзей;
на аснове звароту ў Вярхоўны суд Рэспублікі Беларусь правядзенне дасьледаваньне ў дачыненні да асоб, ужо асуджаных судамі першай інстанцыі, і наступнае новы разгляд іх спраў у законным парадку.

* – Маюцца на ўвазе працэсы, якія прайшлі ў лютым-красавіку па справах Парфянкова; Атрошчанкава, Малчанава і Новіка; Брэуса і Гапонова; Мядзведзя; Ліхавіда; Бандарэнка.

** – У рамках незавершанага на дадзены момант крымінальнай справы № 10011110362 па факце названых падзей і разгледжаных у судовым парадку крымінальных спраў у дачыненні да асоб, указаных у заўвазе.

04 траўня 2011 году

*
*
(Паведамленьне, рас.)

Меморандум Комитета международного контроля за ситуацией с правами человека в Республике Беларусь

Исходя из проведенного нами анализа оснований возбуждения, расследования и судебного рассмотрения ряда уголовных дел* в отношении лиц, причастных к событиям 19 декабря 2010 года, и, прежде всего, из основных положений доклада Специального докладчика Комитета, материалов независимого судебного мониторинга, осуществляемого Международной наблюдательной миссией Комитета, и других ее аналитических документов, считаем необходимым констатировать, что:

1. Законодательство Республики Беларусь, относящееся к порядку проведения массовых мероприятий, а также международно-правовые стандарты в данной сфере, позволяют выделить следующие возможные нарушения их правоприменения:

а) организация и участие в массовых беспорядках, сопровождавшихся насилием над личностью, погромами, поджогами, уничтожением имущества, вооруженным сопротивлением представителям власти (ст. 293 УК РБ, ч.1,2);

б) организация и участие в действиях, грубо нарушающих общественный порядок, в том числе применительно к массовым мероприятиям;

в) иные правонарушения, связанные с несоблюдением порядка проведения массовых мероприятий (ст. 23. 34 КоАП РБ) или не относящиеся к совершенным при их осуществлении деяниям, предусмотренным ст. ст. 293 и 342 УК РБ (гл. 17 КоАП РБ).

2. Имеются веские основания полагать, что при исследовании** обстоятельств событий 19.12.2010 и совершенных по их ходу правонарушений не было обеспечено достоверное и достаточное доказывание наличия события преступления с точки зрения учета таких факторов, как:

а) намерения организаторов массовых мероприятий, в том числе несогласованных с местными властями, на умышленное причинение вреда в ходе их проведения;

б) ответственность организаторов мероприятия за действия присоединившихся к ним посторонних лиц, участие которых не могло быть исключено при организации мероприятия;

в) различение юридической квалификации тех или иных противоправных деяний (согласно п. 1 данного меморандума), т.е. отнесение обвинения в отношении конкретных организаторов или участников событий 19.12.2010г. к данному составу уголовного преступления, к административному правонарушению или их отсутствию.

При этом необходимо учитывать, что доказывание вины в соответствии с обвинениями:

– по ст. 293 УК РБ требует наличия группы лиц, совершающей беспорядки, анализа на предмет их массовости и агрессивности, а также тяжести наступивших последствий;

– по ст. 342 УК РБ требует наличия групповых действий, нарушающих общественный порядок, и их грубого характера, сопряженного с явным неповиновением или повлекшим указанные в данной статье УК последствия;

г) реальная и непосредственная причастность подозреваемого или обвиняемого к совершению противоправных действий, обоснованная не сфальсифицированными и непротиворечивыми свидетельствами и не базирующаяся на приоритете его собственных признаний на досудебной стадии расследования уголовного дела.

3. Помимо уголовно-правовых аспектов обвинения в адрес указанных лиц, серьезную обеспокоенность вызвали процессуальные меры, связанные с содержанием под стражей и характером расследования соответствующих уголовных дел. Имеется в виду избирательность примененных мер пресечения для отдельных подозреваемых и обвиняемых, жесткие и подчас негуманные условия их содержания под стражей, непропорциональное и неправомерное применение к ним иных мер процессуального характера.

4. Имели место и иные обстоятельства, дополняющие вышесказанное, в частности, ограничения права на защиту и права на доступ к информации в связи с расследованием указанных уголовных дел, факты давления на адвокатов, журналистов и правозащитников, осуществлявших свою законную деятельность в связи с последствиями событий 19.12.10 (см. аналитические материалы и заявления Международной наблюдательной миссии).

В связи с вышесказанным, считаем, что уже состоявшиеся судебные рассмотрения и предшествующие им следственные действия носили политически мотивированный характер, что позволяет признать осужденных по этим делам политзаключенными.

Поэтому Комитет международного контроля за соблюдением прав человека в Республике Беларусь выражает крайнюю озабоченность тем, что начавшиеся в конце апреля 2011 г. новые судебные процессы в отношении лиц, причастных к событиям 19.12.10, с большой вероятностью будут носить политически-мотивированный характер.

Таким образом, полагаем, что адекватным требованием к компетентным органам государственной власти Республики Беларусь является:

дополнительное проведение расследования событий, имевших место в центре Минска 19 декабря 2010 г., в рамках не завершенного на данный момент уголовного дела № 10011110362, с передачей их в соответствующие судебные органы в отношении лиц, обвиняемых в причастности к этим событиям;

на основе обращения в Верховный суд Республики Беларусь проведение доследования в отношении лиц, уже осужденных судами первой инстанции, и последующее новое рассмотрение их дел в законном порядке.

* – имеются ввиду процессы, прошедшие в феврале-апреле по делам Парфенкова; Отрощенкова, Молчанова и Новика; Бреуса и Гапонова; Медведя; Лиховида; Бондаренко.
** – в рамках не завершенного на данный момент уголовного дела № 10011110362 по факту указанных событий и рассмотренных в судебном порядке уголовных дел в отношении лиц, указанных в Примечании.

04 мая 2011 года

Паводле spring96.org,
Падрыхтаваў Алесь ЛЕТА,
Беларускі Праўны Партал,
by.prava-by.info

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>