Не забірай жыцьцё!
2011 02/10
Павал Сапелка, Менск

Павал Сапелка, Менск

Да такой высновы пры абмеркаваньні бягучай сытуацыі з становішчам адвакатуры ў Беларусі прыйшлі ўдзельнікі Кангрэсу Эўрапейскай Фэдэрацыі адвакатуры, які праходзіў у верасьні ва Ўроцлаве. (далей – правапіс першакрыніцы)

У працы Кангрэсу прымалі ўдзел прадстаўнікі адвакацкіх арганізацый з Вялікабрытаніі, Францыі, Германіі, Швейцарыі, Люксембурга, Бельгіі, Італіі, Іспаніі, Польшчы, Венгрыі, Румыніі, Турцыі, Украіны. Беларусь на гэтым маштабным мерапрыемстве прадстаўляў вопытны юрыст, пазбаўлены ўладамі права займацца адвакацкай дзейнасцю, Павел Сапелка.

– Павел, цікава, чаму менавіта Вы былі запрошаныя на Кангрэс FBE як прадстаўнік Беларусі?

– Гэты Кангрэс арганізоўваўся польскай арганізацыяй адвакатаў, і па іх запрашэнні я патрапіў на гэтае мерапрыемства. У прынцыпе, у польскіх адвакатаў была спроба запрасіць прадстаўнікоў калегіі адвакатаў з Беларусі, але ім адказалі, што калегію адвакатаў не цікавіць сяброўства ў міжнародных арганізацыях. Таму, я мяркую, іх выбар быў на маю карысць, з аднаго боку. З іншага боку, пасля я зразумеў, што іх вельмі цікавіць сітуацыя з адвакатурай у цэлым і ў прыватнасці сітуацыя з ціскам на адвакатаў, якая мае месца ў Беларусі апошнія… ўжо амаль год.

Для даведкі: Еўрапейская Федэрацыя адвакатуры (FBE) была заснавана ў Барселоне 23 траўня 1992 года. Штаб-кватэра арганізацыі знаходзіцца ў Страсбургу. Сябрамі FBE могуць стаць любыя нацыянальныя і рэгіянальныя адвакатуры і юрыдычныя арганізацыі з краін, якія ўваходзяць у Савет Еўропы. На сённяшні дзень у Федэрацыю ўваходзяць 210 арганізацый, якія прадстаўляюць 800 тысяч юрыстаў. FBE праводзіць свае кангрэсы два разы на год, кожны – у новым еўрапейскім горадзе. 21-24 верасеня 2011 года кангрэс праходзіў ва Уроцлаве. Яго арганізатарам стаў Нацыянальны Савет юрыстаў – найбуйнейшая ў Польшчы юрыдычная асацыяцыя, якая аб’ядноўвае амаль 40 тысяч юрыстаў.

– Звычайна на Кангрэс FBE запрашаюць прадстаўнікоў краін, якія ўваходзяць у Савет Еўропы…

– Так, сябрам гэтай Федэрацыі можа быць адвакацкая калегія з дзяржавы-сябра Савета Еўропы, але калі калегія прадстаўляе дзяржаву,што не ўваходзіць у СЕ, то яна атрымлівае статус назіральніка. Такім чынам, калі б беларуская калегія адвакатаў – гарадская, абласная альбо рэспубліканская – захацелі б стаць сябрамі Федэрацыі, то ім бы мог быць прадастаўлены статус назіральніка, што ў прынцыпе прадугледжвае іх удзел і ў навуковай частцы праграмы Кангрэсу і ў працы камітэтаў.

– У якой частцы працы Кангрэсу Вы прымалі непасрэдны ўдзел?

– Праграма Кангрэсу была падзелена на некалькі частак. Гэта навуковая частка, якая праходзіла ў форме дакладаў некалькіх адвакатаў, аб’яднаных агульнай тэмай “Адвакатура і сацыяльныя сеткі”, дзе даследвалася праблема ўзаемаадносін адвакатуры, сацыяльных сетак і іх магчымасцяў у рэкламаванні паслуг адвакатаў. Адпаведна, абмяркоўваліся небяспека, пагрозы і перспектывы, якія нясе ў сабе гэтая праца. Акрамя таго, у рамках Кангрэсу працавала некалькі камітэтаў Федэрацыі. Я ўдзельнічаў у працы двух з іх – Міжнароднага камітэта і Камітэта па правах чалавека. Падчас паседжання Міжнароднага камітэта абмяркоўваліся пытанні, якія датычацца становішча ў адвакатуры краін Усходняй Еўропы, і разам са мной на паседжанне былі запрошаны, у прыватнасці, прадстаўнікі Малдовы, Украіны, Арменіі і Грузіі. І там вельмі вялікая ўвага надавалася, як я ўжо сказаў, пераследу адвакатаў і таму ціску на інстытут адвакатуры ў цэлым, які цяпер назіраецца ў Беларусі.

– Калі прайсціся па змесце Справаздачы Кангрэса FBE “Правы чалавека і роля адвакатаў”, то трэба адзначыць, што ў частцы пра Еўропу і Сярэднюю Азію ёсць кароткае апісанне сітуацыі ў Беларусі. А менавіта – са спасылкай на даклад Human Rights Watch там гаворыцца пра крымінальную справу праваабаронцы Алеся Бяляцкага …

– Так, гэтае пытанне абмяркоўвалася на паседжанні Камітэта па правах чалавека FBE. І ўвогуле было прыемнай нечаканасцю, што ў першую чаргу Федэрацыю цікавяць праблемы менавіта адвакатуры. А ў дадзеным выпадку FBE цікавілі і праблемы праваабарончага руху Беларусі ў цэлым, і канкрэтна – пераслед, на мой погляд, аднаго з самых яскравых яго прадстаўнікоў Алеся Бяляцкага.

Таксама хачу адзначыць, што вельмі вялікая ўвага была нададзена праблеме існавання ў Беларусі смяротнага пакарання. Прадстаўнікі калегій адвакатаў з поўнай сур’ёзнасцю паставіліся да гэтага, і гэтае пытанне абмяркоўвалася з мэтай далейшага ўключэння яго ў Дэкларацыю FBE па смяротным пакаранні [гэты дакумент апублікаваны на сайце FBE – заўв. рэд.].

– Пасля тых абмеркаванняў, у якіх Вы прынялі ўдзел, і размоваў з замежнымі адвакатамі якую ацэнку можаце даць становішчу адвакатуры ў Беларусі на фоне іншых дзяржаў?

– За станам адвакатуры ў суседніх дзяржавах я сачу ўжо даўно. У прыватнасці, гэта было прадметам абмеркавання на семенары АБСЕ у 2006-ым годзе, у якім я прымаў удзел. І, вядома ж, зараз была добрая нагода для таго, каб, сустрэўшыся з калегамі, абмеркаваць стан спраў у адвакатурах нашых дзяржаў.

І ў прынцыпе, заканадаўча становішча адвакатуры ў Беларусі на сённяшні дзень замацавана, у параўнанні з некаторымі іншымі дзяржавамі, нядрэнна. Таму што, напрыклад, ва Украіне адвакатура яшчэ наогул знаходзіцца ў стадыі станаўлення, адвакатура ў Грузіі цяпер падвяргаецца досыць сур’ёзнаму прэсінгу. У Арменіі адвакатура, па словах прадстаўніка гэтага інстытута, у прынцыпе сябе пачувае нядрэнна, у Малдове – ужо выходзіць на свой так бы мовіць інстытуцыянальны ўзровень…

Але ў Беларусі стан адвакатуры можна было абмяркоўваць, і абмяркоўваць больш-менш канструктыўна, да 19-га снежня мінулага года. Зараз стану гэтага інстытута ў Беларусі даць нейкае ёмістае азначэнне, на мой погляд, складана. Пра гэта кажуць і тыя ўзрушэнні, якія ён зведаў, у тым ліку кадравыя, у тым ліку арганізацыйныя. Пра гэта кажа меркаваная да прыняцця рэдакцыя Закона “Аб адвакатуры”, якая ўжо прайшла першае чытанне … І калі я ў агульных рысах апісваў гэтую рэдакцыю закона, мы ўсё сышліся на тым, што адвакатура ў Беларусі ператворыцца з незалежнага інстытута фактычна ў дэпартамент адвакатуры Міністэрства юстыцыі.

*
*
(Паведамелньне, рас.)

«Адвокатура в Беларуси из независимого института превратится фактически в департамент Минюста»

К такому заключению при обсуждении текущей ситуации с положением адвокатуры в Беларуси пришли участники Конгресса Европейской Федерации адвокатур, проходившего в сентябре во Вроцлове. В работе Конгресса принимали участие представители адвокатских организаций из Великобритании, Франции, Германии, Швейцарии, Люксембурга, Бельгии, Италии, Испании, Польши, Венгрии, Румынии, Турции , Украины. Беларусь на этом масштабном мероприятии представлял опытный юрист, лишенный властями права заниматься адвокатской деятельностью, Павел Сапелко.

– Павел, интересно, почему именно Вы были приглашены на Конгресс FBE как представитель Беларуси?

– Этот Конгресс организовывался польской организацией адвокатов, и по их приглашению я попал на это мероприятие. В принципе, у польских адвокатов была попытка пригласить представителей коллегии адвокатов из Беларуси, но им ответили, что коллегию адвокатов не интересует членство в международных организациях. Поэтому, я полагаю, их выбор пал на меня, с одной стороны. С другой стороны, впоследствии я понял, что их очень интересует ситуация с адвокатурой в целом и в частности ситуация с давлением на адвокатов, имеющая место в Беларуси последние… уже почти год.

Для справки: Европейская Федерация адвокатур (FBE) была основана в Барселоне 23 мая 1992 года. Штаб-квартира организации находится в Страсбурге. Членами FBE могут стать любые национальные и региональные адвокатуры и юридические организации из стран, входящих в Совет Европы. На сегодняшний день в Федерацию входят 210 организаций, которые представляют 800 тысяч юристов. FBE проводит свои конгрессы два раза в год, каждый – в новом европейском городе. 21-24 сентября 2011 года конгресс проходил во Вроцлаве. Его организатором стал Национальный Совет юристов – крупнейшая в Польше юридическая ассоциация, объединяющая почти 40 тысяч юристов.

– Обычно на Конгресс FBE приглашают представителей стран, входящих в Совет Европы…

– Да, членом этой Федерации может быть адвокатская коллегия из государства-члена Совета Европы, но если коллегия представляет государство, не входящее в СЕ, то она получает статус наблюдателя. Таким образом, если бы белорусская коллегия адвокатов – городская, областная либо республиканская – захотели бы стать членами Федерации, то им бы мог быть предоставлен статус наблюдателя, что в принципе предполагает их участие и в научной части программы Конгресса и в работе комитетов.

– В какой части работы Конгресса Вы принимали непосредственное участие?

– Программа Конгресса была разделена на несколько частей. Это научная часть, которая проходила в форме докладов нескольких адвокатов, объединенных общей темой “Адвокатура и социальные сети” и исследовавших проблему взаимоотношения адвокатуры, социальных сетей и их возможностей в рекламировании услуг адвокатов. Соответственно, обсуждались опасности, угрозы и перспективы, которые несет в себе эта работа. Кроме того, в рамках Конгресса работало несколько комитетов Федерации. Я участвовал в работе двух из них – Международного комитет и Комитета по правам человека. В ходе заседания Международного комитета обсуждались вопросы, касающиеся положения в адвокатурах стран Восточной Европы, и на ряду со мной на заседание были приглашены, в частности, представители Молдовы, Украины, Армении и Грузии. И там очень большое внимание уделялось, как я уже сказал, преследованиям адвокатов и тому давлению на институт адвокатуры в целом, которое сейчас наблюдается в Беларуси.

– Если пройтись по содержанию Отчета Конгресса FBE “Права человека и роль адвокатов”, то нужно отметить, что в части о Европе и Средней Азии есть короткое описание ситуации в Беларуси. А именно – со ссылкой на доклад Human Rights Watch там говорится об уголовном деле правозащитника Алеся Беляцкого…

– Да, этот вопрос обсуждался на заседании Комитета по правам человека FBE. И, в общем-то, было приятной неожиданостью, что в первую очередь Федерацию интересуют проблемы именно адвокатур. А в данном случае FBE интересовали и проблемы правозащитного движения Беларуси в целом, и конкретно – преследование, на мой взгляд, одного из самых ярких его представителей Алеся Беляцкого.

Также хочу отметить, что очень большое внимание было уделено проблеме существования в Беларуси смертной казни. Представители коллегий адвокатов с полной серьезностью отнеслись к этому, и этот вопрос обсуждался с целью дальнейшего включения его в Декларацию FBE по смертной казни [этот документ опубликован на сайте FBE – прим. ред.].

– После тех обсуждений, в которых Вы приняли участие, и общения с иностранными адвокатами какую оценку можете дать положению адвокатуры в Беларуси на фоне других государств?
– За состоянием адвокатур в соседних государствах я слежу уже давно. В частности, это было предметом обсуждения на семенаре ОБСЕ в 2006-ом году, в котором я принимал участие. И, конечно же, сейчас был хороший повод для того, чтобы, встретившись с коллегами, обсудить состояние дел в адвокатурах наших государств.

И в принципе, законодательно положение адвокатуры в Беларуси на сегодняшний день закреплено, по сравнению с некоторыми другими государствами, неплохо. Потому что, например, в Украине адвокатура еще вообще находится в стадии становления, адвокатура в Грузии сейчас подвергается достаточно серьезному прессингу. В Армении адвокатура, по словам представителя этого института, в принципе себя чувствуют неплохо, в Молдове – уже выходит на свой так сказать институциональный уровень…

Но в Беларуси состояние адвокатуры можно было обсуждать, и обсуждать более-менее конструктивно, до 19-го декабря прошлого года. Сейчас состоянию этого института в Беларуси дать какое-то емкое определение, на мой взгляд, сложно. Об этом говорят и те потрясения, которые он испытывает, в том числе кадровые, в том числе организационные. Об этом говорит предполагающяяся к принятию редакция Закона “Об адвокатуре”, которая уже прошла первое чтение… И когда я в общих чертах описывал эту редакцию закона, мы все сошлись на том, что адвокатура в Беларуси превратится из независимого института фактически в департамент адвокатуры Министерства юстиции.

Паводле spring96.org,
Падрыхтаваў Алесь ЛЕТА,
Беларускі Праўны Партал,
by.prava-by.info

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>