2012 16/03
...

Заява Міжнароднай назіральнай місыі Камітэту міжнароднага кантролю за сытуацыяй з правамі чалавека ў Беларусі

Дзейнічаючы па даручэньні Камітэту міжнароднага кантролю за сытуацыяй з правамі чалавека ў Беларусі (КМК), які аб’ядноўвае прадстаўнікоў нацыянальных і міжнародных няўрадавых арганізацыяў прасторы АБСЭ,
ажыцьцяўляючы маніторынг агульнай сытуацыі з захаваньнем фундамэнтальных правоў чалавека ў Рэспубліцы Беларусь,
падкрэсліваючы, што правы чалавека зьяўляюцца прадметам наўпростай і законнай заклапочанасьці міжнароднай грамадзянскай супольнасьці;

заклікаючы ўлады Беларусі прытрымлівацца ўзятых на сябе міжнародных абавязальніцтваў у сфэры правоў чалавека, у прыватнасьці, свабоды перамяшчэньня, улучна з правам кожнага пакідаць сваю краіну й вяртацца ў яе,

Міжнародная назіральная місыя:

1. Выказвае сур’ёзную занепакоенасьць з нагоды шэрагу падзеяў, якія сьведчаць аб аднаўленьні ўладамі Рэспублікі Беларусь у сакавіку 2012 году практыкі абмежаваньняў на выезд зь Беларусі сваіх грамадзянаў, якія зьяўляюцца грамадзкімі актывістамі, праваабаронцамі, журналістамі й прадстаўнікамі палітычных партыяў,
у прыватнасьці:

– Заявы аб стварэньні сьпісу людзей, якім абмежаваны выезд з тэрыторыі Беларусі, зробленай 1 сакавіка 2012 г. ў СМІ начальнікам упраўленьня па наглядзе за выкананьнем заканадаўства й законнасьцю праўных актаў Генэральнай пракуратуры Рэспублікі Беларусь Паўлам Радзівонавым (гаворка йшла аб сьпісе з больш чым 100 чалавек);

– Перашкоды выезду з краіны, зь якімі 7 – 11 сакавіка 2012 г. пры спробе пакінуць межы Беларусі сутыкнуліся наступныя апазыцыйныя палітыкі: лідар Аб’яднанай грамадзянскай партыі Анатоль Лябедзька, старшыня партыі “Справядлівы сьвет” Сяргей Калякін, актывіст руху «За Свабоду» Віктар Карняенка;

– Перашкоды 11 сакавіка 2012 году намесніку старшыні Праваабарончага цэнтру “Вясна” Валянціну Стэфановічу ў выездзе за межы Беларусі з боку супрацоўнікаў дзяржаўнага памежнага камітэту без тлумачэньня прычынаў;

– Адмовы з боку адзьдзелу па грамадзянстве й міграцыі Кастрычніцкага раёну г.Віцебску 12 сакавіка 2012 году выдаць лідэру грамадзянскай кампаніі “Наш Дом” Вользе Карач даведку, якая пацьвярджае, што яна можа свабодна пакідаць межы Рэспублікі Беларусь, са спасылкай на “атрыманую тыдзень таму забарону” выдаваць падобныя даведкі;

– Выдачы 13 сакавіка 2012 г. старшыні Беларускага Гэельсынскага Камітэту (БГК) Алегу Гулаку адзьдзелам па грамадзянстве й міграцыі Фрунзенскага раёну г.Менску даведкі аб тым, што з 5 сакавіка 2012 г. яго прозьвішча ўнесена ў банк дадзеных аб грамадзянах Рэспублікі Беларусь, права якіх на выезд з Рэспублікі Беларусь часова абмежаванае, у сувязі зь нейкім грамадзянскім пазовам (пры тым, што ў Міністэрстве юстыцыі інфармацыя аб пазове супраць яго адсутнічае);

– Перашкоды 14 сакавіка 2012 г. шэф-рэдактару газэты “Наша ніва” Андрэю Дынько ў выездзе за межы Беларусі з боку супрацоўнікаў дзяржаўнага памежнага камітэту без тлумачэньня прычынаў;

– Перашкоды 15 сакавіка 2012 году старшыні Беларускай асацыяцыі журналістаў Жане Літвіной і журналісту тэлекампаніі “Белсат” Міхайлу Янчуку ў выезьдзе за межы Беларусі з боку супрацоўнікаў дзяржаўнага памежнага камітэту з прадстаўленьнем у іхных пашпартах штампаў “выезд часова абмежаваны”;

– Выдачы 15 сакавіка 2012 году Гары Паганяйлу, старшыні юрыдычнай камісыі БГК, адзьдзелам па грамадзянстве й міграцыі Маскоўскага раёну г.Менску даведкі аб тым, што з 5 сакавіка 2012 яго прозвішча ўнесенае ў банк дадзеных аб грамадзянах Рэспублікі Беларусь, права якіх на выезд з Рэспублікі Беларусь часова абмежаванае, у сувязі з тым, што ён нібыта зьяўляецца даўжніком па справе аб банкруцтве альбо зацiкаўленай асобай у адносiнах да даўжнiка (у Міністэрстве юстыцыі інфармацыя па справе аб банкруцтве адсутнічае).

2. Нагадвае, што ў адпаведнасьці зь міжнароднымі нормамі, прынятымі на сябе Беларусьсю ў рамках ААН і АБСЭ, права кожнага пакідаць сваю краіну й вяртацца ў яе “ня могуць быць аб’ектам аніякіх абмежаваньняў, акрамя тых, якія прадугледжаныя законам, неабходныя для аховы дзяржаўнай бясьпекі, грамадзкага парадку, здароўя ці маралі насельніцтва ці правоў і свабодаў іншых”(арт. 12 Міжнароднага пакту аб грамадзянскіх і палітычных правах, 1966) і што” абмежаваньні гэтага права будуць насіць характар ​​вельмі рэдкіх выключэньняў, будуць лічыцца неабходнымі толькі ў тых выпадках, калі яны адказваюць канкрэтнай грамадзкай патрэбе, перасьледуюць законную мэту й суразьмерныя гэтай мэце й ня будуць прадметам злоўжываньня ці адвольнага прымяненьня”(арт. 9/5 Капэнгагенскага дакумэнту АБСЭ, 1990 г.).

3. Разглядае ўвядзеньне вышэйзгаданых абмежаваньняў на свабоду перамяшчэньня для грамадзянскіх актывістаў, праваабаронцаў і апазыцыянэраў як адвольныя, неабгрунтаваныя й не адпаведныя ня толькі міжнароднаму праву, але й нацыянальнаму заканадаўству, у сілу таго, што ва ўсіх названых выпадках грамадзянам не былі належным чынам растлумачаныя афіцыйныя прычыны забароны на выезд і ў большасьці выпадкаў не было выканана патрабаваньне аб апавяшчэньні загадзя асобаў аб прынятых у дачыненьні да іх рашэньняў аб забароне на выезд, што прадугледжана нормамі дзеючага Закона Рэспублікі Беларусь ад 20.09.2009 году № 49-З «Аб парадку выезду з Рэспублікі Беларусь і ўезду ў Рэспубліку Беларусь грамадзянаў Рэспублікі Беларусь».

4. Падтрымліваючы нядаўнія ініцыятывы па пашырэньні й далейшым замацаваньні міжнародных стандартаў у галіне свабоды перамяшчэньня праз межы дзяржаваў, у прыватнасьці, праэкт рашэньня Рады міністраў замежных справаў АБСЭ па свабодзе перамяшчэньня, прапанаваны ў 2011 годзе Беларусьсю й Расеяй, адзначае, што такое пашырэньне немагчымае без захаваньня ўжо існуючых мінімальных стандартаў у гэтай галіне ўсімі дзяржавамі-ўдзельніцамі АБСЭ.

5. Лічыць, што ў бягучай сытуацыі падобны крок з боку ўладаў Беларусі прывядзе да яшчэ большай міжнароднай самаізаляцыі краіны й фактычнай немагчымасьці весьці дыялёг зь міжнароднай супольнасьцю ні па адным з надзённых праблемных пытаньняў, у першую чаргу, якія тычацца выкананьня правоў чалавека й вяршэнства права.

Міжнародная назіральная місыя патрабуе ад уладаў Рэспублікі Беларусь:

– У тэрміновым парадку растлумачыць бягучую сытуацыю са “сьпісамі невыязных”, у тым ліку, апавясьціць ўсіх грамадзянаў, выезд якіх за межы Беларусі часова абмежаваны, правесьці праверку па кожным выпадку й выключыць з дадзеных сьпісаў ўсіх грамадзянаў, унесеных у іх на незаконных падставах альбо памылкова, даць магчымасьць абскарджваньня па кожным факце абмежаваньня свабоды перамяшчэньня;

– Вярнуць сытуацыю ў праўнае поле й гарантаваць у далейшым захаваньне права на свабоду перамяшчэньня, у прыватнасьці, свабоду выезду за межы краіны й вяртаньня ў яе, для ўсіх сваіх грамадзянаў, у тым ліку грамадзянскіх актывістаў, праваабаронцаў, журналістаў і апазыцыйных палітыкаў,
а таксама заклікае:

Дзяржавы-ўдзельніцы АБСЭ і міжурадавыя арганізацыі надаць асаблівую ўвагу сытуацыі, якая склалася ў Беларусі зь невыкананьнем міжнародных нормаў і стандартаў у сфэры чалавечага вымярэньня ды прыняць эфэктыўныя й дзейсныя меры для ліквідацыі ў самыя кароткія тэрміны парушэньняў правоў чалавека ў Беларусі;

Міжнародныя ды нацыянальныя грамадзянскія й праваабарончыя арганізацыі рэгіёну АБСЭ па магчымасьці ўзмацніць сваю прысутнасць у Беларусі для аказаньня садзеяньня ў абароне правоў чалавека й вяршэнства права ў краіне ды выказваньня падтрымкі й салідарнасьці зь беларускай грамадзкай супольнасьцю.

15 сакавіка 2012

*
*
(Паведамленьне, рас.)

Об ограничениях свободы передвижения в отношении граждан Беларуси

Заявление Международной наблюдательной миссии Комитета международного контроля за ситуацией с правами человека в Беларуси
Действуя по поручению Комитета международного контроля за ситуацией с правами человека в Беларуси (КМК), объединяющего представителей национальных и международных неправительственных организаций пространства ОБСЕ,
осуществляя мониторинг общей ситуации с соблюдением фундаментальных прав человека в Республике Беларусь,
подчеркивая, что права человека являются предметом прямой и законной озабоченности международного гражданского общества;
призывая власти Беларуси следовать взятым на себя международным обязательствам в сфере прав человека, в частности, свободы передвижения, включая право каждого покидать свою страну и возвращаться в нее,

Международная наблюдательная миссия:

1. Выражает серьезную обеспокоенность по поводу ряда событий, свидетельствующих о возобновлении властями Республики Беларусь в марте 2012 года практики ограничений на выезд из Беларуси своих граждан, являющихся гражданскими активистами, правозащитниками, журналистами и представителями политических партий, в частности:

– заявления о создании списка людей, которым ограничен выезд с территории Беларуси, сделанного 1 марта 2012 года в СМИ начальником управления по надзору за исполнением законодательства и законностью правовых актов Генеральной прокуратуры Республики Беларусь Павлом Родионовым (речь шла о списке из более чем 100 человек);

– препятствования выезду из страны, с которым 7 – 11 марта 2012 года при попытке покинуть пределы Беларуси столкнулись следующие оппозиционные политики: лидер Объединенной гражданской партии Анатолий Лебедько, председатель партии “Справедливый мир” Сергей Калякин, активист движения «За Свободу» Виктор Корниенко;

– препятствования 11 марта 2012 года заместителю председателя Правозащитного центра «Вясна» Валентину Стефановичу в выезде за пределы Беларуси со стороны сотрудников государственного пограничного комитета без объяснения причин;

– отказа со стороны ОВИР Октябрьского района г.Витебска 12 марта 2012 года выдать лидеру гражданской кампании “Наш Дом” Ольге Карач справку, подтверждающую, что она может свободно покидать пределы Республики Беларусь, со ссылкой на “полученный неделю назад запрет” выдавать подобные справки как таковые;

– выдачи 13 марта 2012 года председателю Белорусского Хельсинкского Комитета (БХК) Олегу Гулаку отделом по гражданству и миграции Фрунзенского района г.Минска справки о том, что с 5 марта 2012 года его фамилия внесена в банк данных о гражданах Республики Беларусь, право которых на выезд из Республики Беларусь временно ограничено, в связи с неким гражданским иском (при том, что в Министерстве юстиции информация об иске против него отсутствует);

– препятствования 14 марта 2012 года шеф-редактору газеты “Наша ніва” Андрею Дынько в выезде за пределы Беларуси со стороны сотрудников государственного пограничного комитета без объяснения причин;

– препятствования 15 марта 2012 года председателю Беларусской ассоциации журналистов Жанны Литвиной и журналиста телекомпании “Белсат” Михаила Янчука в выезде за пределы Беларуси со стороны сотрудников государственного пограничного комитета с проставлением в их паспортах штампов “выезд временно ограничен”;

– выдачи 15 марта 2012 года Гарри Погоняйло, председателю юридической комиссии БХК, отделом по гражданству и миграции Московского района г.Минска справки о том, что с 5 марта 2012 года его фамилия внесена в банк данных о гражданах Республики Беларусь, право которых на выезд из Республики Беларусь временно ограничено, в связи с тем, что он якобы является должником по делу о банкротстве или заинтересованным лицом в отношении должника (в Министерстве юстиции информация по делу о банкротстве отсутствует).

2. Напоминает, что в соответствии с международными нормами, принятыми на себя Беларусью в рамках ООН и ОБСЕ, право каждого покидать свою страну и возвращаться в нее “не могут быть объектом никаких ограничений, кроме тех, которые предусмотрены законом, необходимы для охраны государственной безопасности, общественного порядка, здоровья или нравственности населения или прав и свобод других” (ст. 12 Международного пакта о гражданских и политических правах, 1966) и что “ограничения этого права будут носить характер весьма редких исключений, будут считаться необходимыми лишь в тех случаях, когда они отвечают конкретной общественной потребности, преследуют законную цель и соразмерны этой цели и не будут предметом злоупотребления или произвольного применения” (ст. 9.5 Копенгагенского документа ОБСЕ, 1990 г.).

3. Рассматривает введение вышеуказанных ограничений на свободу передвижения для гражданских активистов, правозащитников и оппозиционеров как произвольные, необоснованные и не соответствующие не только международному праву, но и национальному законодательству, в силу того, что во всех указанных случаях гражданам не были должным образом разъяснены официальные причины запрета на выезд и в большинстве случаев не было соблюдено требование о заблаговременном уведомлении лиц о принятых в отношении них решений о запрете на выезд, что предусмотрено нормами действующего Закона Республики Беларусь от 20.09.2009 года №49-З «О порядке выезда из Республики Беларусь и въезда в Республику Беларусь граждан Республики Беларусь».

4. Поддерживая недавние инициативы по расширению и дальнейшему закреплению международных стандартов в области свободы передвижения через границы государств, в частности, проект решения Совета министров иностранных дел ОБСЕ по свободе передвижения, предложенный в 2011 году Беларусью и Россией,
отмечает, что такое расширение невозможно без соблюдения уже существующих минимальных стандартов в этой области всеми государствами-участниками ОБСЕ.

5.Считает, что в текущей ситуации подобный шаг со стороны властей Беларуси приведет к еще большей международной самоизоляции страны и фактической невозможности вести диалог с международным сообществом ни по одному из насущных проблемных вопросов, в первую очередь, касающихся соблюдения прав человека и верховенства права.

Международная наблюдательная миссия требует от властей Республики Беларусь:
– в срочном порядке разъяснить текущую ситуацию со “списками невыездных”, в том числе, уведомить всех граждан, выезд которых за пределы Беларуси временно ограничен, провести проверку по каждому случаю и исключить из данных списков всех граждан, внесенных в них на незаконных основаниях или ошибочно, предоставить возможность обжалования по каждому факту ограничения свободы передвижения;

– вернуть ситуацию в правовое поле и гарантировать в дальнейшем соблюдение права на свободу передвижения, в частности, свободу выезда за пределы страны и возвращения в нее, для всех своих граждан, включая гражданских активистов, правозащитников, журналистов и оппозиционных политиков,
а также призывает:

государства-участники ОБСЕ и межправительственные организации уделить особое внимание сложившейся в Беларуси ситуации с несоблюдением международных норм и стандартов в сфере человеческого измерения и принять эффективные и действенные меры для устранения в кратчайшие сроки нарушений прав человека в Беларуси;

международные и национальные гражданские и правозащитные организации региона ОБСЕ по возможности усилить свое присутствие в Беларуси для оказания содействия в защите прав человека и верховенства права в стране и выражения поддержки и солидарности с беларусским гражданским обществом.

15 марта 2012 года

Цэтлікі: , ,

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>